از نامۀ خواهرم:

بی نصیب

رضا مرزبان

تا بود، هرکه بود، به کام ِ رقیب بود

هر چند با من از ره ِ سودا حبیب بود

هر دوستی گُزیدم، دیدم به راه ِ مهر

پای گریز ِ او همه سوی نشیب بود

دردا که در طریق ِ محبت ز ِ دوستان

پاداش ِ من مرارت و کارم شکیب بود

آن آشنا نگاه، که نرگس به شرم ازو

با غیر آشنا شد و با من غریب بود

من سُنبل ِ سپید گُزیدم، ولی دریغ

او، زنبق ِ بنفش ِ نگاه ِ رقیب بود

از بعد ِ من مزار ِ مرا لاله گون کنید

کاین گل، زبان ِ حال ِ دل ِ بی نصیب بود

26 مرداد 1335

خواب و خیال

رضا مرزبان

تا خیال تو به چشمم نرود، خواب نیاید

وای ازین خواب، که بی پرتو مهتاب نیاید

ماه ِ من، چهره مپوشان ز ِ من ِ خسته که هر شب

تا تو در دیده نیایی، به خدا خواب نیاید

20 مرداد 1335

مرداب در پائیز

رضا مرزبان

آرام، آرام، آرام ...

مرداب در سکوت فرو رفته است

مرغی که روی آب شنا می کرد

بر شاخسار بید ِ کهن خفته است

نه موج، نه نسیم، نه پروانه

مرداب را ز ِ خواب نیانگیزد

دست زمان به نرمی و خاموشی

گَردابۀ ملال بر او ریزد

آرام، آرام، آرام ...

مرداب روی بستر شب مُرده است

... نه لرزش خفیف، نه موج دور

مَه، سر درون آب فرو برده ست

غوغای دور ِ جنگل خواب آلود

تا انتهای دشت درآویزد

در نور ِ ماهتاب ِ لب ِ مرداب

حتی نوای جغد نمی ریزد

آرام، آرام، آرام ...

شبتاب روی بادیه می تابد

مرداب در سکون و فراموشی ست

مَه روی آب، غمزده می خوابد

آرام، آرام، آرام ...

افشان کند ز ِ قایق مَه، پائیز

بر روی دشت ِ خفته و بر مرداب

گیسوی ماهتاب ِ خیال انگیز

خاموش و با شتاب، رسد از راه

پائیز ِ خسته، همسفر ِ مهتاب

شب در غبار ِ نقره فرو پیچد

رؤیای بید و منظرۀ مهتاب

بید کهن در آئینۀ مرداب

... یک چین به روی آب نیانگیزد

گاهی غریو ِ گرگ ِ تکی از دور

روی سکوت خلوت ِ شب ریزد

آرام، آرام، آرام ...

مرداب در سکوت فرو رفته ست

مرغی که روی آب شنا می کرد،

بر شاخه های بید ِ کهن خفته ست

27 مرداد 1335

تو، ای زن ...

رضا مرزبان

تو ای زن ، به جان من آتش زدی

فکندی مرا در مُغاک ِ بدی

از اندیشه ام دوزخی ساختی

نترسیدی از کیفر ایزدی

تو ای زن شراری برانگیختی

که جان من از تاب ِ آن سوختی

مرا با غمی آشنا ساختی

پس آن گه لبان مرا دوختی

تو ای زن که بازیچه می خواستی

ندانستی "آزرم" ^*بازیچه نیست؟

دریغا که بازیچه انگاشتی

... کسی را که بازیچه اش زندگی است

تو ای زن، سرشتی فرومایه یی

ندیمت، فرومایه مردان بس اند!

مرا این خطا بس، که نشناختم

فرومایگان، طالب ِ ناکس اند

نه، ای زن، تو پاکیزه خوییّ و من

به پاکیزه خوییت دل باختم

ترا رنج دادم، به چیزی که نیست

دریغا که روح ِ تو نشناختم

نه ای زن، تو آن آیت روشنی

که در تیرگی، دستگیرم شدی

تو خوبی و پاکیزه و فرخّی،

ز ِ من بود اگر بود نقص و بدی

تو ای زن، به جان من آتش مَزَن

که من با تو مهری دگر داشتم

برای تو بود و به جای تو بود

اگر بد، اگر خوبَت انگاشتم

تو، ای مهر ِ رخشان ِ عشق و امید

بیا، زَهر ِ یأس از دلم پاک کن

مرا، کس ندانست و خود نیز هم

تو، آن سان که هستم من، ادراک کن

* - تا 50 سال پیش، " آزرم" تخلص آقای مرزبان در شعر بود!

18 مرداد 1335

زبان و دل

رضا مرزبان

ای آشنا، که دوست نمی دانی

رفتم- مرا ز ِ خویش چه میرانی؟

لاف ِ وفا زدی و خدا داند

رسم وفا و مهر نمی دانی

کَندی نهال مِهر و نشاندی جاش

شاخی که بار ِ اوست، پشیمانی

دل، با زبان دوتاست ترا، ای دوست

رانی به پا، به دست اگر خوانی

در دل هزار ملعبه می گوئی ...

گاهی زبان به مِهر چو گردانی

از ما گران مباش که ما رفتیم

دل بسته در ملال و پریشانی

بنشین سبک، به پای ِ سبک خیزان

تا گَرد ِ غم ز ِ خاطره بنشانی

زنهار، گوهری چو ز ِ کف دادی

خرمُهره، در معامله نستانی!

28 مرداد 1335

زبانداری

رضا مرزبان

من و با خیال تو تنها نشستن

تو و با رقیبان من عهد بستن

چو گل خو به رفتار گلچین گرفتن

چو خار از کمین در دل ِ من نشستن

قسم ها که بر مِهر ِ خود خورده بودی

چه آسان فراموش کردی تو ای زن

زبان باز کردی به صد رنگ و پیشت

زبان در قفا ماند، بیچاره سوسن

به عهد تو امیدها بسته بودم

وفای تو این بود؟ ای وای بر من!

رمیدی و هرگز نگفتی تو با خود

که سخت است عهد حبیبان شکستن

تو گلبُن چو از من بُریدی چه حاصل؟

که اُفتد مرا چشم ِ حسرت به گلشن

چنانم شکستی که هرگز نخواهم

نه عَذرای وامق، نه زیبای اَرمن

به جایی که باید نکویان نشینند

تو خاری نشاندی که رویانده سوزن

9 شهریور 1335

گُل ِ محبوبه ...

رضا مرزبان

شنیدم به شیراز ِ فرخنده بوم

که همواره پُر سنبل و لاله باد

گلی نغز و زیباست، محبوبه نام

که کس جای دیگر ندارد به یاد

جز از چشمۀ پاک آن بوم و بَر

نبندد در آب ِ دگر تار و پود

چو از شهر شیراز دور اوفتد

تو گوئی که محبوبه هرگز نبود

خیالم برین گل که هرگز ندید،

فزون نقش ها داد و پیرایه بست

گَه از خون ِ دل، سرخ رنگش کشید

گهی همچو شبنم به رویش نشست

در اینجا که هستم من اینک، گلی ست

به زیبایی اختر ِ بامداد

نگاهش پر آزرم و پر خنده لب

خَرامش پر از شور و رُخساره شاد

دو گل رُسته در دامنش با بهار

که هرگز گزند خزانش مباد

تو گویی سپیده دمان آرزو

چنین گلبُنی زاد و دیگر نزاد

ولی باغبانی که این گل ازوست،

نه آبش رسانَد، نه بارش نهد

گلی برنشاندست تا بی خیال

به بادش سپارد، به خارش دهد

سر او به دامان ِ گُلبان و دل

پریشان ِ اندیشۀ دیگری ست

چو گُلبان به غفلت رهایش کند

گُلش دست ِ گلچین ِ افسونگری ست

کس اما ز ِ شیراز با من نگفت

گل ِ ناز ِ محبوبه، شوریده خوست

نگاهش به دنبال ِ گلچین دَرَست،

گَرَش پای در رشتۀ دام ِ جوست

15 شهریور 1335

احساس

رضا مرزبان

"زندگی گل ها چقدر به زندگی آدم ها شبیه است،

روز اول هرگز فکر نمی کردم زبانِ حالی

برای دو سال بعد ِ خویش ساخته ام،

اما تازگی ها که آن را یافتم ..."

شب ِ تیره بر بستر ِ رود ِ زرد

گل سرخ روئیدن آغاز کرد

دم ِ صبح با روشنی باز شد

هم آغوش گل های دَم ساز شد

چو خورشید بر آسمان پا نهاد

بپروَرد و افشان شد و غنچه داد

به هنگام ِ بیماریِ چشم روز

بپژمرد آن چهرۀ دل فروز

بر آن بستر اینک گل ِ سرخ نیست

سحر زاد و شب مُرد، یک روز نیست

3 اردیبهشت 1334