دوام ِ سکوت ...

رضا مرزبان

 

زیر این آبی افسردۀ ژرف

غرق خواب است تو گوئی دریا

نیست تا تیر رس ِ دیده در آن

نه ز ِ برخاستن موج اثر

نه ز ِ افتادن خیزاب، صدا

 

روزگاری است که آرامش ِ مرگ

سایه انداخته بر بستر ِ او

خنده ئی تلخ که خشکیده به لب

اثری هست از آن ... * که بود

راز آشفته سری، پیکر او

 

موج افتاده و دریا آرام

نیست از غرّش ِ توفان خبری

من برین ساحل خاموش غریب

چشم خوابانده که از نقطۀ دور

کی برانگیزد توفان شرری

 

آسمان خسته و دریا خاموش

روی ساحل کَرَجی بان خفته

نیست بادی که برانگیزد موج

نیست موجی که بروبد ساحل

نیست ابری که شود آشفته

 

خیزم از جای و خروشم چون رعد

تا برآشوبد دریا از خواب

بانگ را سازم شلاق و در آن

هرچه خشم است به هم آمیزم

تا برانگیزم خیزاب ز ِ آب

 

سخت توفنده به شلاق صدا

می گدازم تن ِ دریای کبود

تند و پی در پی در ساحل سرد

می دَرَد گردش شلاق، هوا

باز می آید بر آب فرود

 

لحظه ئی چند گران خواب و د ِژَم

می کِشد آب، تن ِ خویش به هم

نبوَد لیک ز ِ خیزاب اثر

باز خاموشی دریا و سکوت

باز ابهام و فراموشی و غم

 

زیر این آبی ِ افسردۀ ژرف

خواب مرگ است که دارد دریا

هر طرف می نگرم نیست در آن

نه ز ِ برخاستن ِ موج اثر

نه ز ِ افتادن ِ خیزاب صدا

                                                                   زندان شمارۀ 3 قصر -  30 شهریور 1334

*- یک کلمه ناخوانا بود

 

 

شِکوه ِ زندان ...

رضا مرزبان

از شُرشُر ِ آرامِ آب سبزه کاران

آمد به یادم نغمه های آبشاران

آمد به یادم شهری و خوش روزگاری

یادش به خیر آن شهر و آن خوش روزگاران

آن شهر و آن بازار و آن انبوه ِ مردم

آن شور ِ خلق و شیوۀ بازارداران

آن دورتر از شهر در صحرا دویدن

آلاله جویان در پی ِ لاله عذاران

آن صبح دَم ها تا برآید قرص ِ خورشید

سرگشته بر انبوه ِ سبز ِ تپه ساران

آن تا غروب آید فراز ِ "کوه ِ سنگی"

محو ِ شفق وآن جلوه های نورباران

آن شعله ها، آن رقص های خون و آتش

بر پردۀ فیروزه فام ِ شب نگاران

آن بید ِ مجنون ها و آن خاموشی ِ ژرف

آن گوش دادن ها به بانگ ِ آبشاران

یادش به خیر آن عشق و آن شوریدگی ها

یادش به خیر آن عهد و آن گشت و گذاران

اینک من و این شُرشُر ِ آرام ِ زندان

دور از چمن، دور از خزان، دور از بهاران

نه لاله ئی تا یادم آرد لاله روئی

نه نغمه ئی تا تازه سازد یاد ِ یاران

چشمم اسیر ِ چهرۀ این دردمندان

گوشم نوان ِ نوحۀ این سوگواران

مردی نمی بینم در این آشفته حالان

یارب چه شد سرپنجۀ یکتا سواران؟

اینجا هوس هردَم نهد تخمی و هرگز

ناید فغان ِ ماکیانی از کناران

پیچیده در ابری ز ِ دود ِ بَنگ و افیون

اندیشۀ سرگشتۀ بیهوده کاران

انبوه ِ ابرم، حلقه های دود ِ افیون

دیدار ِ دشتم، چهرۀ زرد ِ خُماران

بیند نگاهم روز و شب چندان که خواهد

اختر به روی گونۀ اختر شماران

در خلوت تاریک و ناهنجار ِ زندان

خون شد دلم از شِکوۀ این بی قراران

از شهر ِ یاران دور ماندم ای دریغا،

افتاده در بند ِ بلای شهریاران

از خون لبالب شد دلم، ساقی کجائی؟

مستی ندارد ساغر این باده خواران

آلاله ها در خاک مدفون است و از من

دل در قفس گیرد سراغ ِ لاله زاران

داغ ِ دلم چون لاله هردَم تازه سازد

اندیشۀ رُخسار ِ زرد ِ داغ داران

آبی بر آتش های ِ من یک دم نریزد

دستی نوازشگر به یاد ِ می گُساران

من آتشم، در زیر ِ خاکستر نهفته

خاکسترم تا کی زُداید روزگاران

من تُندرم در این مُغاک ِ سرد و خاموش

بنشسته ام در انتظار ِ باد و باران

چون من فراوان شعله ها در انتظارند

روزی سرآید عاقبت، این انتظاران

آن روز دیگر دشت و در پُر لاله گردد

آلاله ها پُر مِی چو جام ِ می گُساران

روی زمین از جلوه های خون و آتش،

رنگین تر از روی شفق در نور ِ باران

من بر سر ِ هر کوی و برزن نغمه ریزم

در پای ِ گل رویان و مُشکین مو نگاران

بر بستر ِ آلاله ها، بی جام ِ باده

مست از چمن، مست از خزان، مست از بهاران

شویم ز ِ روی ِ چهره ها زنگار ِ حِرمان

ریزم شراب ِ زندگی در جام ِ یاران

نگذارم از حِرمان بمیرد، تلخ کامی

شیرین شود تا کام ِ ناز ِ کام گاران

تاکس نَموید،  چنگ را آویزم از لب

بانگ ِ سرود و خندۀ امیدواران

مستی شَوَم ریزم به روی بام و درها

شادی شوم رویم میان ِ رهگذاران

چون بوسه مانم بر لب ِ بوسه رُبایان

زیر ِ درختان، در کنار ِ جویباران

 

زندان شمارۀ 3 قصر -  سوم آبان 1334

 

 

 

 

غزلی برای ماه ...

رضا مرزبان

ای دختر زیبای شب، در انتظار کیستی؟

آشفته موی و زرد رو، شب زنده دار ِ کیستی؟

عریان و بی پروا چنین، بر هر دیاری رو کنی

مهتاب رویِ من بگو، محو ِ دیار کیستی؟

گیسو پریشان کن شبی، تا دستگیر ِ من شوی

بر بام ِ گردون روز و شب، پابند ِ کار کیستی؟

من محو ِ رخسار ِ توام، چون دیده بیمار ِ توام

ای آشنای درد ِ من، بیمار دار ِ کیستی؟

از چشم ِ سوداخیز ِ من، نیلوفری رویانده ئی

نیلوفر سودای من، در انتظار ِ کیستی؟

گفتی که یار ِ من نیی، در انتظار من نیی

حالی که با من نیستی، برگو که یار ِ کیستی؟

از نرگس ِ مست تو من، هر شب شرابی داشتم

مینای مستی بخش ِ من، امشب خمار ِ کیستی؟

آرام و خوابم برده یی، خون از دل ِ من خورده یی

تا خویشتن پرورده یی، حالی قرار ِ کیستی؟

بی روی تو شب های من، تاریک شد ای وای ِ من

روشنگر ِ زیبای من، شمع ِ کنار کیستی؟

ای اشک، کم تر موج زن، برگونه های زرد ِ من

ترسم که آن پیمان شکن، داند نثار ِ کیستی

 

زندان شمارۀ 3 قصر -  21 آبان 1334

 

شراب نگاه

رضا مرزبان

نه که آشوب ِ نگاه ِ تو من ای فتنه ندانم

دانم، اما ز ِ تو پیوند بریدن نتوانم

تو چنان بند به پای من ِ شیدا ننهادی

که توانم که سر از خط ِ کمندت بکشانم

لاله زشت است به رخسار ِ تو هرگز ننمایم

سرو پست است، به بالای ِ تو هرگز ننشانم

تا پَرم بود پی ِ دانه به بامی ننشستم

این زمان دانه گزیدم که ره ِ بام ندانم

بی تو چون آهوی سرگشته برین دشت چه گردم

در پی ِ خویش شب و روز به حسرت نَدَوانم

شب و تنهائی و گمراهی و خاموشی و وحشت

رُخ برافروز و ازین وادی ِ ظلمت برهانم

یا به کامم نچکان شور ِ خیالی که نداری

یا شراب ِ نگه ِ خویش دمادم بچشانم

ترسم ای تاک، مرا در هوس آن قدر نشانی

تا مِی آن روز برآری، که دگر نیست نشانم

تو غزالی، غزل ِ چشم ِ سیاه ِ تو مرا بَس

پیش دیوان ِ نگاهت، غزل ِ نغز چه خوانم؟

 

زندان شمارۀ 3 قصر - شنبه23 دی ماه 1334

 

 

اختر گمشده

رضا مرزبان

مرا مادر چنین آموخت در دامان ِ مِهر ِ خود

که هر کس بر سپهر ِ لاجوردی اختری دارد

برین گسترده اخترها فراوانند، لیک آن را

که بیدار است چشم ِ بخت، رنگ ِ دیگری دارد

چه شب ها اختری روشن به نام ِ من نشان کردی

که: "فرزندم ز ِ مردم اختر روشن تری دارد"

                            *

زمان ها رفت و من از اختر ِ خود بی نشان ماندم

که او بر آسمان، آبشخور ِ پهناوری دارد

سراغ ِ اختر خود در زمین جُستم که می دیدم

زمین در دامن ِ خود اختران ِ بهتری دارد

فراوان جستم اما بی نصیب، از آن که دانستم

که هر اختر که می تابد، سری یا همسری دارد

میان اختران تنها و پُر حسرت به جا ماندم

که هر دَرجی  گزیدم، دیدم او هم گوهری دارد

به سوی آسمان برگشتم اما دیدم آنجا هم

به جای اختر ِ من، اختران ِ دیگری دارد

                            *

نمی یابم نشان ِ اختر ِ خود را درین عالم

که هرکس اختری یا چهرۀ روشنگری دارد!

تو مادر، قصه می گفتی مگر خوابم کنی، ورنه،

کجا چون من سیه روزی به شب ها اختری دارد؟

 

زندان شمارۀ 3 قصر - یکشنبه24 دی ماه 1334