زندگی بازیست ...

رضا مرزبان

آن­جا، چه غوغایی­ست!

آن­سوی در، در کوچۀ بن­بست.

فریاد ده­ها کودکِ با هم،

شوری به­پا کرده­ست.

من در اتاقی، تک

در معرض ِ آوار ِ آواها

امّا صداها، ناهمآهنگ است:

     ناسازیِ صد ساز ِ ناهمخوان یک ارکستر،

     نجوای بی­پایان گنجشگان،

     در لابه لای شاخه­های یک چنار پیر

گه تک­صدایی باز می­خواند حریفی را،

با گفت و گویی تُند؛

و پاسخ او،

     - پیش از آن­که لب فرو بندد-

فریاد تنهایی،

با انفجار خنده­های درهم ِ موزون و ناموزون

در معبر تنگ است.

         *

با (در مخمل سبز فضا پویان،

                        شراری سرخ)

جیغ­هاشان

- موج­های جاری ِ هم­پا و سنگین گام:

         سوتِ زیرآهنگِ صد آژیر،

         انفجار بمب ِ ناهنگام،

         آوار ازدحام ِ گُنگ،

         و طنین ِ گاه­وار ِ سیل،

                   در هم­کوب و ناهموار –

لغزان اوج می­گیرد:

         ابر سرخی، شعله­ور در دود.

         *

کودکان کوچه، گرم بازی خویشند.

در صدای شادشان پیداست:

- زندگی این است!

هستی ِ آن­ها در این بازی­ست.

- گرچه در من او شتابی داشت -

می­شناسم، کودکی را من.

برهم می­گذارم چشم،

     تا پیرانه­سر یابم

     کودکی را - پر هیاهو – در سر ِ برزن:

شادمانه بازی مارا قراری بود:

شاهی بود،

او را هم وزیر و کارداری بود.

شهسواری بود

شاخۀ سبزی، کلاه شهریاری بود؛

- سرداران سوار ترکه­یی،

                   یا ترکه­یی در دست،

هر کس گرم کاری بود.

گارزاری بود،

     - شکستی بود،

     شهی باید به­مردن آشنا می­شد

     و پیروزی:

امیری جای او، بر تخت،

که انبوهی رعیّت زیر فرمان داشت؛

     غلامان داشت،

     امیران و وزیران و دبیران داشت.

و باز از نو نبردی بود،

شهی باید به­مردن آشنا می­شد،

     امیری جانشین وی ...

بازی بود و

         دیرین بود و

                   رسم پایداری بود!

         *

روال ِ بازی، این­جا جز روال ِ ماست:

نه شاه و شهسواری هست،

نه سرداری سوار اسب چوبین است.

وزیر و کارداری نیست،

ولی بازی، همان بازی­ست.

و بازی­شان چنان گرم است،

که گویی زندگی این است ...

                            دیگر هیچ!

         *

امّا،

- مگر این زندگانی نیست؟

جز بازی ِ پیوسته­یی در خویش،

یا بازی ِ پیوسته، در انبوه،

آیا کسی را در جهان کاری­ست؟

بازی،

         که در آن سر شکستن هست،

بازی،

         که در آن شادمانی نیست!

آری...

         زندگی بازی­ست:

می­خندم.

- خنده امّا در شیار تیرۀ لب­ها، خشک می­گردد –

راستی را، زندگی بازی­ست؛

ما:

     بازیگران ِ لحظه­های هستی خویشیم!

بازی که پایان یافت،

                   بازیچه­یی متروک!

- انقطاع دیگران،

         آغاز ما بوده­ست

- انقطاع ِ ما،

         برای دیگران، آغاز!

         *

" پپش­تر هم زندگی این بود! "

- گفت با ما بارها تاریخ؛

         این افسانه­گوی رفته­های دور،

                            داور ِ نیک و بد ِ ایّام.

باز می­گوید:

- هرکه پیش از ما،

         همه بازیگران بودند!

- آن­که درها را به­روی دیگران می­بست،

- جز در ِ تسلیم –

و کلید از شاخ دیوی کور می­آویخت!

- آن­که دستانش هزاران بود؛

         هر دست اژدهایی داشت؛

                   دیگران را طعمه می­پنداشت.

- آن­که او، آتش­فشان خشم،

     در نگاهش آسمان­ها گُم،

     زیر پایش هفت دریا خشک.

- آن­که... آن­که... آن که­ها بودند،

     بازی ِ خود را نشان دادند:

                            فرسودند!

بی که:

... یک­دم یادشان باشد که:

                این بازی­ست.

*

می­گشایم چشم:

کودکان ِ کوچه گرم ِ بازی خویشند.

- در صدای شادشان پیداست:

                            زندگی این­ست!

هستی ِ آن­ها، درین بازی­ست؛

                            شیرین است...

                                               پاریس: 5 ژوئن 1995 – 15 خرداد 1374