حلق آویز

رضا مرزبان

" دل هائی هستند که همیشه در انتظار صدای پائی به سر می برند ..."

زیر    بار   آسیای    کهنۀ    من                 مانده مردی خسته، حلق آویز تنها

آسیا  سنگی  به روی   پیکر  او                 سرد و سنگین  می فشارد پا، درآنجا

                                         *

آسیا،  بی انقطاع   و  تند   ریزد                 آبشاری   پر هیاهو   بر   سرِ    او

از  فشار  ضربه های   آب،  دیگر                مسخ  گردیدست  کم کم  پیکر او   

                                                *

بی دفاع و خسته،حلق آویز محزون               در امیدی محو  و مبهم مانده برجا

از   غریوِ   یک  روال   آب   جوید                 پاد آوازی  که  گیرد  بندش   از  پا

                                                *

از  دمِ   بی  انقطاع   آب   خیزد                 گاه  آهنگی   که   دارد   انتظارش

تا   بداند   انتظاری    پوچ   دارد                 آسیا،  هر دَم  فزاید   روی   بارَش

                                                *

با  فشار ضربه ها بیهوده کوشد                 از  گلوی   خسته   فریادی   برآرد

بارِ سنگینی به روی سینۀ  اوست                زیر  آن،  در سینه  آهی هم ندارد

                                                *

زیر  سنگِ   آسیای  کهنۀ   من                  نیست  جز تاریکی  تب خیز جائی

غیرمردی  مانده حلق آویز،  جولا                هرچه جوید نیست آنجا جای پائی

                                                *

در   مسیر    آبشارِ    پر   هیاهو                شور فریادی  شود خاموش بر لب

گوش ها  گشته  به امید صدائی                پهن بر در،چون سیاهی مثل هرشب

                                                *

سنگ ها  لغزند  و  مردِ  آسیابان               می کشد  دستی به نرمی بر ستون ها

زیرِ بارِ آسیا، چشمی به حسرت               مانده در رَه بانگاهی مات و تنها...

                                                               زندان شمارۀ 1 قصر- بند6-  29 اردیبهشت 1334

 

 

بعد از دیدار

                                                                                       رضا مرزبان

درد قلبم را به تلخی می فشارد                دوستان  اندوهِ  من گفتن  ندارد

ضربه های فقر جانکاهست و هرگز                برنخیزد  چون  به جائی پا گذارد

خواهرم   آمد   به دیدارم   دریغا                 چهرِ پُر حسرت که دیداری ندارد

چند  زردآلو   به خونِ  دل  برایم                  هدیه  آوردست  تا  جانم   برآرد

از نگاهِ  بی فروغش  روی  قلبم                درد ریزد، رعشه ریزد، غصه بارد

چهرۀ  بیمارِ  او  در موجِ چشمم                نقش اندوهی گریزان می نگارد

دردمند آگه زِ  دردِ  دردمند است                 غیرِ من کس  تابِ  دردِ  او نیآرد

آه  اگر  چشم ِ  سیاهِ  رنج بارش               روزی این رگبار ِ  حرمان  را ببارد

                             مرغ توفانم، زِ  زندان غم  ندارم

                             رنجِ آن دارم که در غم جان سپارد

                                                           زندان شمارۀ 1 قصر- بند6-  30 اردیبهشت 1334

 

 

اسب می تازد ...

رضا مرزبان

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         جاده می غلتد بر دامن دشت

         دشت خوابیده در آغوش سکوت

         روز آویخته از پای غروب

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         دشت تاریک و کران ناپیداست

         جاده پیچیده بر پیکر دشت

         شب دراز است و شب آویز خموش

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         ماه می تابد بر پیکر دشت

         نقره می پاشد بر بستر راه

         جاده می لغزد چون مار ِ سپید

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         ماه می خوابد در جُبۀ  ابر

         دشت می پیچد در تور سیاه

         جاده می افتد در بستر ِ خار

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         رفته پاسی ز ِ شب ِ تیره و دشت

         خفته در پردۀ تاریک ِ سکوت

         ره دراز است و ره آویز صبور

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         راه آویخته از کوه ِ بلند

         دشت پنهان شده در پوشش شب

         برق می ریزد از سُمّ ِ سمند

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         کوه برخاسته تا بام ِ سپهر

         راه می گردد بر گُردۀ کوه

         سنگ می غلطد در درّۀ گود

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         راه می پیچد بر قلۀ کوه

         نور می روید در چشم ِ افق

         صبح می جنبد بر بام ِ سپهر

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         برق می بارد از سُمّ ِ سمند

         بانگ می ریزد بر جان ِ سکوت

         گرم ِ راه است ره آویز صبور

 

اسب می تازد تا مقصد دور ...

         باد می آرد گلبانگ ِ خروس

         شهر می خندد در جامۀ سبز

         جاده پیوسته چون رود به شهر ...

                                                                   زندان شمارۀ 1 قصر- بند6-  بهمن 1333

                  

حسرت ...

                                                                                                       رضا مرزبان

 این شعر برگردان منظومی است

 از ترجمۀ شعری از ناظم حکمت

               که  در مجلۀ  فردوسی،  زمستان

 1333 چاپ شده بود.

دوست دارم به دریا درآیم

در آئینۀ آبی ِ آن

برکشم قدّ و روئی نمایم

دوست دارم به دریا درآیم

              *

چند کشتی همآهنگ

تا افق های روشن روانند

بادبان ها کشیده

در سپیدی ِ رخشان ِ آنها

هیچ از غم اثر نیست

                *   

عمر ِ من بی شک ای دوست روزی

روی یک عرشه پایان پذیرد

حالیا چون مقّدر چنین است

کآدمی را تباهی بگیرد،

همچو نوری که در آب میرد

دوست دارم به دریا بمیرم

دوست دارم به دریا درآیم

دوست دارم به دریا درآیم

                                                                زندان شمارۀ 1 قصر- بند6-  23 شهریور 1334

        

 

 

چنگ زن ...

                                                                                       رضا مرزبان

"برای کسی که زبانش با نگاهش

 و نگاهش، با دلش دوتاست و باز

             در قلب و چشمم گرامی است"

 

-         شبی در سایه روشن های مهتابِ خیال انگیز

نسیم آویخت از شاخ ِ گُل ِ خندان:

ز ِ بام ِ آسمان، ماه از خلال ِ ابر می تابید.

به روی سبزه ها – در بستر مهتاب –

    -    هوس در تار و پود گُلبن ِ آشفته می جوشید؛

فسون کام و پریشان و شتاب آمیز.

   

-         سحر، در جام ِ سرخ ِ غنچه، مروارید ِ عشقی گرم؛

- چو در کام ِ صدف – بر بستر ِ نرم ِ صفا، آهسته می غلطید

-         به همراه ِ نوازش های گرم ِ بوسۀ خورشید

دهان غنچه وا می شد که بگریزد غباری نرم،

درون ِ سایه روشن های ِ عطرانگیز ِ گلبرگ ِ خمارآلود،

نگاهی خفته پیدا بود.

 

-         گل ِ سرخ ِ چمن وا شد

به جای دانۀ رخشان ِ مروارید،

یکی نوزاد ِ بی همتا هویدا شد

- که رخسارش به روی صبح می خندید-

     نگاهش در پی ِ گم گشتۀ مجهول؛

     تا بی انتهای دشت می گردید.

 

-         درون سایه های جنگل ِ تاریک

کنار ساحل ِ خاموش ِ شام ِ دیر

به روی ِ سبزۀ موّاج ِ دشت دور

پای ِ آبشار ِ خلوت ِ نزدیک

روی جادۀ بی رهرو پرپیچ

شِمای محو ِ یک اندیشه می لرزید.

 

-         چمن نوزاد ِ گلبن را به روی دیده ها جا داد

-         نسیم از ابر ِ زرین، جامه بر اندام ِ او پوشید

-         افق در چشم ِ او الهام و غم آمیخت

-         فلق در سینۀ او شعله ئی افروخت

-         شفق جام شرابی تلخ و سودائی به کامش ریخت

جزیره گلّۀ قوهای زیبا را به او بخشید

-         سحر از پنجه اش افسونگری آویخت

 

-   به دنبال ِ خیالی گُنگ و شورانگیز

-   پسر روئید و چون گل ها شکوفا شد

-   کشید از گیسوی رؤیائی مَه رشتۀ سیمین

-   ربود از ترکش ِ خورشید ِ روشن، چوبۀ زرین

-   گرفت از موج ِ دریا پرده ئی مِه فام

     کنار آبشاری مست و غوغاخیز

 

-         شبی در بستر مهتاب، روی سبزه، محو ِ جلوۀ دریا

ز ِ تار ِ ماه و تیر ِ مهر و خام ِ پردۀ مِه فام

به هم زد چنگ ِ سِحرانگیز

سرانگشتان ِ او در خلوت ِ آرام                                                  

فرو پاشید شوری گرم و آتش کام

برآورد از دل ِ خاموش ِ چنگ آوا

 

     به دریا موج ها خفتند،

     پری آهسته پای ِ چشمه پیدا شد،

     رُخ ِ مهتاب رنگ انداخت، جنگل گوش شد یک سر

سرود ِ آبشاران روی ِ لب ها بست

نسیم ِ نرم پا لغزید و زلف ِ سبزه تاب افتاد

قوها بال وا کردند.

 

نوای چنگ روی ِ موج ها خوابید

نگاه ِ چنگ زن در پوشش ِ شور و غروری تُند پنهان شد

پری در پردۀ مهتاب گُم گردید

دل ِ چنگ از سرود و نغمه خالی شد، غمین از شاخ ِ گُل آویخت

جوان سرشار ِ افسون های چنگ ِ خویش

روی ِ بال های نرم ِ قو، آهنگ ِ بالا کرد

فرار ِ ابرها با اختران ِ شوخ سودا کرد

به زیر ِ پای ِ او دریا چو اشکی سرد می لغزید.

 

زمان در جام ِ سُکرآمیز ِ "دَم" «