برگ ریزان

                                                                                                        رضا مرزبان

                                                                                                          با یاد عزیز جان­باختگان دهۀ 60

پاییز

در سرزمین ما

امسال

از بهار آغاز شد

برگ­ها بر شاخه­ها هستند

- اگر چه پژمرده –

اما جای برگ

در خیابان­ها آدم می­ریزد

 

باید اندوه داشت

باید گریست

اما نه،

دیگر هنگام گریستن نیست

مشتی می­خواهم از پولاد

تا کوبم،

         کوبم،

                   کوبم

برهرچه گنبد، هرچه گلدسته

و انسانِ سرزمینم را،

                            آزاد سازم، آزاد.

می­خواهم ایمانم را

- بر هرچه جز انسان –

تف کنم به­روی کهکشان

 

در خشکسال مهربانی

دژخیمان میراب شده­اند

و ...

درخت­ها، چمن­ها و خیابان­ها

با خون آبیاری می­شود

 

تابوت که می­برند

در خانه­ها چراغ روشن می­کنند

آخر،

هر تابوت یک دژخیم است

و در "کافرآباد"

اسماعیل­های قربانی را،

- روی هم –

تل­انبار می­سازند

و بر آنها

- پنهان –

مادران

در سرداب­ها گریه می­کنند

 

ای مرد،

ای نامرد!

این که می­دری تهیگاه کیست؟

مهربان­تر از تو می­درد، سلاخ

لاشۀ گوسپندانش را.

 

در پهنۀ خیابان

خون باقی است

از پیکری که دیگر نیست

اما هنوز فریادش

بر بال پرنده­ها

برگ درختان

و جدار هوا

و دیوارها،

         جاری است

 

زیر تابش آفتاب

تا هست

محراب، خون می­نوشد

و گلدسته، آیۀ عذاب ابدی است

 

ای ابر،

بارانت کو؟

ای خشم،

توفانت کو؟

 

با شمایم، آی، مردم!

تاریکی از تحمّل گذشت

قندیل مسجد را واژگون کنید

نوبت افروختن چراغ کوچه­ها و خیابان­هاست

 

خدا،

اینک اگر جهل،

                   زر،

                        ارباب،

                               بیگانه­ام با هر سه

ای ارباب،

           ای زر،

                   ای جهل!

                                مرا نابود کنید،

اما من

باز خواهم روئید

با بهاری دیگر ...

                                                                                              12 شهریور 1360

 

 

گیاهِ راستی

 

در خاک شخم خورده،

از هر شیار سیراب از خون و آفتاب،

رویان گیاهِ هرزه، چه آسان، چه پرشتاب

- آن­سان که گویی،

هرگز تکان نخورده در این کرته آب از آب –

 

اما ...

در این همه شیار، که با خون تو عجین،

دیگر نمانده نشانی ز بذر پاک

آیا کجا توانی رویید

- با این فزونی کژّی و کاستی –

هان ای گیاهِ راستی،

                   ای بذر پاکِ خاک!

                                                                                              12 شهریور 1359

 

کبوترها ...

دیرگاهی است،

آسمان از ابرها خالی است

و ...

         خالی است از آبی.

- به رنگ سرب، یا فیروزۀ کم­رنگ

                                      یا همچون سفالی تار. –

فضا در روشنایی غرق

زمین را آفتاب انباشته،

- با م­ها

     دیوارها،

              درها،

                     درختان،

                                 برگ­های سبز

و گلهای چو آتش سرخ

و توری­ها و ابریشم.

و بر بام بلند ما، کبوترها

- درون لانۀ دربسته –

                   در پرواز و در آواز

                   روی چوب بست لانه،

                                      زیر سقف،

                                               بر دیوار.

شَلال بال­هاشان در فضای تنگ

نواساز سرایش­های ناهموار

و یک دسته کبوتر

- به­صف استاده پشت در –

ستوه از انتظار ِ نشأت پرواز،

                            به هر سو می­رماند سر.

و پیدا نیست

                   روی پشته،

                                  روی بام،

                                                کبوترباز

- گویی خواب را ماندست –

 

اما،

هست آن­سوتر

- بعد از خانۀ همسایۀ ما –

                                  خانۀ دیگر

فرازش بام دیگر، لانۀ دیگر

و بر آن بام

             کبوترها – رها از بند – در پرواز

شلالِ بال­هاشان با صفیری شاد

حریر ِ موج ناپیدا هوا را می­شکافد نرم

و می­سازد پیاپی دایره، با موجِ هر آواز

کنار پشته، روی بام،

- تماشا را – کبوتر باز

تنها، گوش خواباندست.

 

این­سو

بام خاموش است

کبوترها،

ستوه از انتظار ِ نشأت پرواز

                            درون لانۀ در بسته، سرگردان

و آن­سو،

         بام پرجنبش

کبوترها پرافشان،

دسته دسته شاد،

                   سوی آسمان، بالان

                                                                           14 شهریور 1359