 |
: تماس info@roshangari.com |
| پيوندها | | محيط زيست | | بايگانى | | هنر و ادب | | زنان | | بين المللى | | اخبار |
برای مطالعه ی ديگر آثار رضا مرزبان اينجا کليک کنيد
سالی که رفت ...
رضا مرزبان
رضا مرزبان
|
سالی که رفت ذوقی و حالی نداشتيم
يکسان گذشت نيک و بدِ همرهان و ما پارينه، سرنوشت چنان طُرفه ها نمود نقص و کمال، گرچه به يکديگر، اَندرَند مرگ فقير بود و غنی جانِ تازه يافت تا بشکند خشونتِ باد خزان، دريغ، در خون نشست يال و برِ شيرهای ما ما را غم مرارت خون های گرم کُشت امر محال بود به ما دستبُردِ خصم جوی زمان زِ حادثه لبريز گشته بود ای بَدرِ تابناکِ سحرگاه ! سال پيش نفرين به سالِ رفته که هرگز به عمر خويش |
شعری نساختيم و خيالی نداشتيم
از هيچ کس غبار ملالی نداشتيم کز بهر شِکوه نيز مجالی نداشتيم نقصان زياد بود و کمالی نداشتيم ما نيز هم، که مال و منالی نداشتيم بر آستانه، بادِ شمالی نداشتيم دردا که تابِ دفع شغالی نداشتيم ورنه ملالِ منصب و مالی نداشتيم ما انتظار امرِ محالی نداشتيم در جام طبع آبِ زلالی نداشتيم در آسمان، نشانِ هلالی نداشتيم چونين پليد حادثه سالی نداشتيم |
امسال، شور طبع به بين تا چها کند،
سال کهن که ذوقی و حالی نداشتيم
زندان شماره 1 قصر- بند6- پنجم فروردين ماه 1334
مرگِ حماسه
رضا مرزبان
رضا مرزبان
|
ديگر گُلی به سينۀ من نيست
آن تاج افتخار که روزی ياران مرا به فرق نهادند تا پايمال خاک رهِ کيست * در قعر شب زِ ترکشِ آتش يک دم چو شعله پيش دويدم آتش فرو نشست و دريغا من نيز پا زِ راه کشيدم * کو آن سرود گرم ِ دل انگيز ؟ پيوند دردهای کهن کو ؟ وان بانگ های تند شرر ريز همراه با ترانۀ من کو ؟ * بر ريگزار باديه ، تنها ، رُستم وليک ريشه نبستم در پيش تند بادِ حوادث ، ای وای من که زود شکستم * |
دامن دامن ستارۀ روشن
بر پهنۀ سپهر فشاندند بر بام شب ز پرتوِ خورشيد مشعل به هر کرانه نشاندند * باد ِ فسون وزيد و زِ هر سو، بر مشعلان سياهی پاشيد از قعر زيجِ خويش فسون ساز آن اختران يکايک برچيد * اينک بر اين کرانۀ تاريک تنها منم که مانده به جايم نه چشم اين که تلخ بميرم نه پای آن که باز بپايم * در چنگِ من، حماسۀ من مُرد ياران زِ من حماسه نخواهيد آتش درون سينه ام افسرد دستم زِ جانِ خسته بداريد * |
|
خاموش شد سرود و براين دشت
ديگر کسی ترانه نخوانَد شب در عزايِ مرگِ حماسه است ايوای. . . اگر که روز ندانَد | |
زندان شماره 1 قصر- بند6– 15 فروردين 1334
اين بنده ..
" گاهی هم شوخی ... "
رضا مرزبان|
اين بنده که از عوام ناسم
جائی که ادب به اسکناس است زندان به مرادِ پولدار است پابند نِيَم، ولی شب و روز با فقر خوشم اگرچه تلخ است پيژامه و رختخواب اگر نيست گر کفش و کلاه و پيرهن نيست با کهنۀ خويشتن خوشم من صابون و خمير ريش و دندان گر جيرۀ ما پنير بهتر سيگار هم اَر نشد ميّسر دل را به هوس نمی فروشم يک سال فزون تر است کاين سان هر چند که بنده بی گناهم در محضر مجريانِ عادل خواهند زِ بنده عهد و پيمان تا با دو سه خط شود مسلّم من نيز که در مقام فرمان ليکن ندهند گوش ، ازيراک |
جز فقر کسی نمی شناسم
من بی ادبم که آس و پاسم من فاقد نقد و اسکناسم در بندِ خوراکم و لباسم می سازم اگر چه می پلاسم قانع به همين جُل و پلاسم معتاد به فقر و اندراسم با تازۀ ديگران چه لاسم ؟ با هر سه مخالف از اساسم من منکر لذتِ حواسم از دودِ درون خود بماسم تا ظن نبری که من چلاسم معتاد به بند و احتباسم وندر شُمَرِ عوامِ ناسم محکوم به عرض التماسم -گوئی سلفِ "دولاپلاسم"- من خاطی اين کهن اساسم مؤسی به رجالِ سرشناسم محکوم به فقر و اندراسم |
|
در جمع ِ سياسيانِ اين بند
هر جا که کتابِ جمع باز است در پيشِ نگاهِ اين حريفان هر چند که در ميانِ ايشان از عاريت کسان به دورم در نسق - چو نثرِ "بِن جريرم" زين بيش هم اَر نصيب باشد صد سال دگر اگر بر بمانم |
چون شعرِ سفيد، بی جناسم
از جرگۀ جمع، بنده پاسم ديوار نی ام، ولی قِناسم واخورده و تک چو خالِ آسم از خويشتن است اقتباسم در بند چو شعرِ " بونواسم" از بند و بلا نمی هراسم باز اينم و بر همين قياسم |
زندان شماره 1 قصر- بند6– 8 ارديبهشت 1334
سرود شبنم
رضا مرزبان
من اشک چشم بهارم غلطيده بر سبزه زارم
بر روی گلبرگِ لاله افتاده يک دم گذارم
هرگز نخنديده بر من نه چشم نرگس، نه سوسن
از لاله و گل خبر نيست در شوره زارِ ديارم
همراهِ بادِ بهاران هنگام گشت و گذاران
با ابر پيوند کردم من دُخت دريا کنارم
باد سحر پرسه می زد بر روی گل بوسه می زد
ابر بهاری غمين شد من قطره غمگسارم
از چشم شب اوفتادم پا بر سر ِ گُل نهادم
بوسيدم او را و گفتم من عاشقی بی قرارم
پيغامم و بوسه هستم تنها دمی زنده هستم
چون نشئۀ می گريزان چون شعله، ناپايدارم
گل چشم از خواب وا کرد خنديد و با من صفا کرد
"کی بوسۀ عشق و مستی من از تو پروا ندارم"
"اندام من شست و شو ده لب بر لبِ نافِ من نِه"
"باري، بمان تا برآری عطر از تن مُشکبارم"
چندان که خورشيد آيد آهنگ ديگر سُرايد
يک آه ِ کوتاه گردم از آسمان سر برآرم
من چهره تابناکم گلبرگ باشد مغاکم
نه سنگ بر سينه دارم نه شمع خواهد مزارم
زندان شماره يک قصر - بند 6 - اول ارديبهشت 1334
(دو شعر زير را آقای مرزبان به مناسبت جشن اول ماه مه سروده اند)
نغمه ارديبهشت
رضا مرزبان
برف زده خيمه سرِ کوهسار ابر بر او حلقه زده هاله وار
کوهِ بهم رفته، تنديسه ايست ريخته از تيرگی و اقتدار
راست چو افراشته بر پرچمی ديده فزون نيک و بدِ روزگار
بافته از سبزه دامان دشت سبز پرندی به تنِ کوهسار
گله پراکنده بر او همچو خال خال، ولی بی عدد و بی قرار
بر زِبرِ دشت شکاری عقاب دايره ها سازد بر يک مدار
زير پَرَش تا گذر چشم، سبز سبز ِ بهم ريخته و پر نگار
سبزه برافراشته با دلبری لاله افروخته بی شمار
گوئی سرپنجه افسونگری شعله برانگيخته از هر کنار
از خم کَهسار بر اندام دشت جوی همی پيچد مانندِ مار
آب همی نالد با بانگ زير همچو يکی عاشق شيدای زار
خم شده تا گوش کند بيد بُن زمزمه زير لبِ جويبار
سبزه شبنم زده خورده ست دوش از قدح صبح ميِ خوش گوار
باد چو می خواره شوريده سر مست در آويخته از کِشت زار
موج درافتاده به گندم گيا چون اثر پنجه به روی سه تار
يا به رهِ باد، در امواج آب چون کند از جانب دريا گذار
يا که به پيچند بر اندام ِ هم دلبر و دلداده آشفته کار
می رسد آرام و غزل خوان به گوش ساخته با زمزمه آبشار
از زِبر ِ بيد و لبِ کِشتگاه زير و بمِ کَرّک و غوغای سار
در برِ اين منظره با دلبری باز کند گيسوی زرينه تار
بوسه به پيغام فرستد به گل زر به سرِ سبزه نمايد نثار
گاه يکی خرگوش، آسيمه سر بر زِبرِ تپه شود آشکار
گوش کند راست به کسبِ خبر ديده کند تيز به کشفِ ديار
تيز کند پای و گريزد به تک در پيِ او پای کشاند غبار
باز به سوراخی گردد درون پويه گری را بکِشد انتظار
گوئی سربازی چابک قدم ساخته در جبهه خصم استتار
تا شود آگاه ز ِ ترتيب او گيرد هر لحظه به جائی قرار
بر زِبرِ تپه و بر شاخه سر پويد سقّاهک، همراه يار
گاه از آن خيزد و اينجا شود گاه ازين پرَّد تا آن کنار
جنبش دُمها و دَمِ نغمه ها، شور و طرب ريزد در رهگذار
نغمه موسيقيِ خاموش ِ راز کيست که نشنيده زِ چنگِ بهار
کيست ننوشيده به لاله درون باده سودای لبانِ نگار
خاصه که با نغمه ارديبهشت طبع جهان نيز بود سازگار
ما که به دوريم ازين جشن و سور در تکِ اين قلعه روئين حصار
شاد زياد آن که برين دشت، نک
باده به جامش در و سودا به بار
زندان شماره يک قصر - بند 6 - 10 ارديبهشت 1334
جشنِ گُل
رضا مرزبان
گلِ سرخ، روئيده بر شاخ سبز درين سرد و خاموش زندانِ ما
برآورده از شاخ، ارديبهشت خط تازه بر عهد و پيمانِ ما
*
گلِ سرخِ سيرابِ خون و اميد نشانی زِ رازِ گران مايه ايست
جهانی سرود است و خاموش لب لبِ رزمجو گرچه خاموش نيست
*
تو ای پيکِ فرخنده جشنِ نو گلِ سوريِ روشنِ سرخ فام
چه داری زِ فردای روشن نويد چه آوردی از خيلِ ياران پيام
*
برآورده ئی سر که روشن شود به روی گُل و سبزه ديدار ما؟
دميدی که با جشنِ ارديبهشت دهی جلوه نو به پيکارِ ما؟
*
بهاری به آئين و جشنی نو است هوا تابناک و زمين بزم جوست
برين صبح شاداب و اين جشنِ نو گلِ سرخ، بزم آور و تازه روست
*
زِ ما بر تو ای صبح شادی درود زِ ما بر تو ای جشن فرخ سلام
برافراز ای پرچمِ سرخ گُل برافروز ای باده سرخ فام
*
درين هفت تُو، قلعه درد و رنج به ما می فرستد جوانی درود
بخوانيم ياران همآهنگ و شاد برين جشنِ نو، جاودانی سرود
زندان شماره يک قصر - بند 6 - 10 ارديبهشت 1334
" به دخترکی که شعر " تنهائی " او
در اطلاعات هفتگی چاپ شده بود – آ -
دو تنها
رضا مرزبان
در اطلاعات هفتگی چاپ شده بود – آ -
دو تنها
رضا مرزبان
|
ای خفته به عشوه و دلارائی
بر بستر پرنيانِ زيبائی در حسرتِ آن نگاه شورانگيز من مانده اسير دامِ تنهائی دل بی تو ز ِ خويشتن بجان آمد ای آفت جان چرا نمی آئي؟ * * * ای شاخه سبزِ ياس عشق انگيز در سايه پايه ها چه می روئي؟ گيسوی بنفشه در شکن افتاد ای فتنه، تو هم بنفشه گيسوئی اميد تو در کرشمه ها گُم شد در گوشه انزوا چه می جوئي؟ * * * همدرد مني، زبان ما درد است دردی که زبانِ کس نمی داند دردی که درون سينه می جوشد دردی که به روی چهره می ماند در ديده ما گلی نمی رويد با نغمه ما لبی نمی خواند * * * افشانده کن آن کمند گيسو را تا با هم از ين ديار بگريزيم چون نغمه آشنا زِ چنگِ صبح با خرمن سبزه ها درآميزيم از بوسه لاله ها به روی دشت، بر برگ شکوفه ها فرو ريزيم * * * همچون دو کبوتر سپيد آرام از دامن سبزه دانه برچينيم نُک در نُکِ هم، کنار شبدرها خلوتگهِ عاشقانه بگزينيم پروانه صفت زِ روی شاخ گُل پرواز کنيم و باز بنشينيم * * * |
از دفتر رفته ها به گوش هم
افسانه عاشقی فرو خوانيم سر در پيِ هم چو آهوان بردشت گاهی برميم و سر بگردانيم چون شعله به يکدگر درآميزيم بر بستر سبزه گل بيفشانيم * * * مانند دو لاله بر سرِ سبزه، تنها و تک آشيانه پردازيم از لاله سرخ دامن تپه ، تاجی زِ بنفشه خوبتر سازيم از باده عشق مست و پای افشان آتش به دل گذشته اندازيم * * * تنهائی و درد ، دردِ تنهائی برجان من و تو لرزه می ريزد از منظرِ بی کرانِ ديدِ ما تا سقفِ فلک شراره می خيزد خورشيدِ اميدهای ما خفته است کس نيست که صبح را برانگيزد * * * از بام سپهر می دهند آواز ای خفته به بستر دل آرائی برخيز به آسمان درآويزيم شوريده و بی قرار و سودائی دور از همه اختران کنارِ هم خنديم به روزگار تنهائی ... * * * |
زندان قصر -12 مهر ماه 1334
انتظار ...
رضا مرزبان
پائيز بود و فرِّ ِ در ختان شکسته بود
خورشيد بر کرانه دريا نشسته بود
گل رفته بود و سبزه و پروانه رفته بود
جنگل حريرِ زرد براندام بسته بود
شب می رسيد شِکوه کنان از کنارِ کوه
ميرفت خسته، روز و عصايش شکسته بود
* * *
آنجا، کنار ساحل، بر روی ماسه ها
ای قبله اميد تو پيشِ من آمدی
دستت به دورِ بازی من ماند و حلقه شد
با من به روی ساحل خلوت قدم زدی
خواندی هزار نغمه پر شورِ آرزو
آن گه چو آفتاب بر امواج گُم شدی
* * *
رفتی تو، شب رسيد و سکوت عميق و غم
من ماندم و سياهی دريا و ماسه ها
ماه از کمين درآمد و آهسته سرکشيد
بيدار کرد حسرت در خواب رفته را
دريا خموش بود و دلِ من خموش بود
مهتاب ِ سرد، با غمِ ما بود آشنا
* * *
ناگه چو ماه از دلِ دريا درآمدی
چون گل به روی آب شکفتی و واشدی
مهتاب، سرد و ماسه مرطوب سرد بود
از شعله نگاه به جانم شرر زدی
گفتی دوباره با گُل و با سبزه می دمی
رفتی و ماه رفت و دگر درنيآمدی
* * *
گلها شکفته اند و جوانی دميده است
خورشيد تازه بر لبِ دريا رسيده است
جنگل حريرِ سبز بر اندام بسته است
ياس جوان، زِ پنجره بالا دويده است
بر روی ماسه ها، لبِ دريا، زِ چشم من
در انتظارِ روی تو نرگس دميده است
* * *
زندان قصر -12 مهر ماه 1334