مقاله زير که در شماره اول نوامبر 2003 نشريه محافظه کار اکونوميست به چاپ رسيده است ، مضمون داد و ستد صاحبان اصلی قدرت در جهان و ايران را در جريان ماجرای پروتکل الحاقی نشان ميدهد، به همين جهت مقاله عينا ترجمه شده است.

برگردان: زهره سحر خيز

ديپلماسی هسته ای ايران
وقتی رئيس جمهور اصلاح طلب ايران محمد خاتمی کمی پيشتر ازاين در سال جاری ميخواست به بازرسان سازمان ملل اجازه دهد که با آزادی بيشتری مراکز مشکوک هسته ای کشور را مورد تجسس قرار دهند، دستگاه روحانيت محافظه کار جلوی پای او سنگ انداخت. بنابراين در نگاه نخست عجيب به نظر ميرسد که اين ستون ارتجاع ، حسن روحانی ، بود که هفته گذشته تعهد دادکه ايران بازرسی های ناگهانی آژانس انرژی اتمی ، موسسه نظارت اتمی سازمان ملل، رابپذيرد، ليست فعاليت های کنونی و پيشين هسته ای را تحويل دهد، و برنامه های غنی سازی اورانيوم ايران را متوقف کند.
تنها چند هفته پيش ، رئيس آژانس محمد البرادعی شکوه ميکرد که اقدامات ايران کافی نيست. پس چه چيزی تغيير کرده است؟ يک مساله اين است که ايران از قاطعيت جديد آمريکا ميترسد. ولی دليل ديگر اين است که محافظه کاران فرصت مناسبی ديدند برای اينکه آقای خاتمی و حاميان او را بی اعتبار کنند.
قدرت عاليه در ايران همچنان در دست آيت الله علی خامنه ای ، " رهبر عالی" ايران، است. از وقتی که آژانس انرژی اتمی31 اکتبر را به عنوان پايان مهلت برای تن در دادن به تقاضاهای آژانس تعيين کرد، وزارت خارجه و ديپلومات های به النسبه ليبرال آن بصورتی آشکار، در رابطه با مسائل هسته اي، به قول يک ديپلمات غربی " خارج دايره " نگه داشته شدند. روحانيون و سردبيران نزديک به آقای خامنه ای بيش از پيش زير پای اصلاح طلبان را که مشتاق همکاری با آژانس بودند خالی کرده و تهديد کردند که ايران ممکن است به کليه همکاری های خود با آژانس خاتمه دهد.
اوايل امسال رهبر عالی تصويب کرد که شورای امنيت ملی ، که ارگانی است متشکل از بالاترين مقامات ايران ، سياست هسته ای کشور را تعيين کند. ولی رهبر عالی هدايت جريان را به آقای خاتمی را که رئيس شورای مزبور است نداد ، بلکه آنرا به آقای حسن روحانی داد که نماينده او در شورا ست و اخيرا به نظر ميرسد که مختار عمل ميکند ازاتوريته زيادی برخورداراست.
در سايه پرستيژ آقای روحانی ، خارجيان نگران ، پافشاری مصرانه پيشين خود مبنی براصل مذاکره با بخش انتخابی "و اصلاح طلب " نخبگان ايران را ، به نفع محافظه کاران غير انتخابی ، که آقای روحانی نمونه آن است ، کنار گذاشتند . اين ترتيبات ، در مقابله با چنگ و دندان نشان دادن های سرداران ، بود که به بازرسان آقای البرادعی امکان داد که بطور بی سابقه ای به چند پايگاه نظامی دسترسی پيداکنند، غنيمتی که هيچ اصلاح طلبی نميتوانست آن را تامين کند. آقای خاتمی اززمان انتخابات پيروزمندانه خود در شش سال پيش ، بيش از هر زمانی بی نقش به نظر ميرسد.