خبر تاسف بار قتل آنا ليند،وزير خارجه سوئد در هفته گذشته مردم سوئد رادر اندوه و بهت فرو برد. روی گشاده و لب هميشه خندان آنا ليند باخبر شوم چنان در تضاد بود که قلب ها ی انسانی را به لرزه در آورد، هم چنانکه باموقعيت او به عنوان وزير خارجه يک کشوردر دوره ای که صحنه سياست بين المللی در خشونت و خون غرق شده است.

حادثه شوم در زمانی روی داد که حزب در بحران عميقی به سر ميبرد. نتيجه رای گيری يک شنبه آينده برای ورود به اتحاد پولی اروپا هر چه باشد حزب بايد پس ازآن با شکاف عظيم درون خود دست و پنجه نرم کند. گفته ميشود دو سوم اعضاء حزب با چرخش حزب به راست و به ويژه کاهش بودجه تامين اجتماعی مخالفند. نخست وزير سوئد ، يوران پرسون ، و ساير رفقای حزبی اش که برخی سی سال با آنا ليند در حزب همکاری کرده اند طبيعتا از فقدان همکار و دوست خود عميقا در اندوه فرو رفته اند، اما برخی از اعضای حزب تائيد ميکنند تکان ناشی از اين اندوه ، حداقل بطور موقت ، بحران فوق را تخفيف ميدهد و يا به عقب می اندازد.

در مورد قاتل، ترديد ها بيش از همه متوجه يک بيمار روانی است. اطلاعاتی که تاکنون پليس منتشر کرده و جستجو در مراکز تجمع معتادان اين گمان را بيشتر تقويت کرده است. اگر چه نسبت دادن قتل اولوف پالمه نخست وزير معروف سوئد به يک معتاد، بسياری را که به قتل مزبور به چشم يک قتل سياسی نگاه ميکنند، از اعتماد به چنين خبرهايی باز ميدارد. به هر حال چه گمان فوق درست باشد چه نباشد، اين حقيقت دارد که اکنون در خيابان های سوئد ، بنا به گزارش کارشناسان تعداد زيادی بيمار روانی ولو هستند و مثل بمب ساعتی ميتوانند هر لحظه حادثه ای بيافرينند. همان روز مرگ دردناک خانم ليند يک جوان روانی 25 ساله دختری پنج ساله را به قتل رساند. چندی پيش يک مهاجر ايرانی با ماشين به جمعيت زد و جان يک زن 57 ساله را گرفت و 28 نفر را زخمی کرد. تعداد اين قتل ها در چند سال اخير رو به افزايش رفته است. پزشکان ، پرستاران و کارشناسان اجتماعی علت را کاهش بودجه بهداشت اجتماعی ميدانند که با چرخش دولت سوسيال دمکرات به سياست های نئو ليبرال و انطباق با سياست اتحاديه اروپا با جديت پيگيری ميشود.

خانم آنا ليند بی ترديد به جناح راست حزب که حاکم است و اين سياست ها را تعقيب ميکند تعلق داشت. اکنون حتی گفته ميشود که او نامزد احراز مقام رهبری حزب و کانديد نخست وزيری آينده بود. اما بايد در نظر داشت سوئد کشوری است که معيارهای دمکراسی – سياسی و اجتماعی - به نحوی کم نظير درجامعه ريشه دوانيده است. در" فولک هم" يعنی خانه مردم - اصطلاحی که سوسيال دمکرات ها نزديک نيم قرن پيش در برنامه خود برای از بين بردن نابرابری های طبقاتی مطرح کردند و هنوز سوئدی ها آن را بکار ميبرند- مردم نابرابری را همانقدر زشت ميدانند که ديکتاتوری. در اينجا همه سياست مداران ميخواهند يا مجبورند به شکل مردم ، مثل مردم ونزديک به مردم باشند ، در اين کشور حزب راست خودرا نه محافظه کار بلکه"مدرات" يعنی اعتدال گرا وميانه روميخواند و حتی سياست کاهش دستمزد به بهانه دفاع از دستمزد بگيران ميتواند به پيش برود. در چنين کشوری مردم جای پای خود را در صحنه سياست حک کرده اند و چرخ به راست در سوسيال دمکراسی هر قدر با گام های بلند صورت گرفته باشد، هنوزفاصله خود را با محافظه کاران و راست های اروپا و آمريکا حفظ کرده است. ياد نامه ای که بی بی سی بر مرگ خانم ليند نوشت اين واقعيت را به خوبی بازتاب ميدهد:
«در ميان وزرای خارجه اتحاديه اروپا- اغلب ملبس به کت وشلوار سياه- آناليند ميدرخشيد. نه فقط به خاطرموهای بلوند و لبخند درخشانش، بلکه به خاطر اينکه او غير مرسوم بود- برای مثال يک بار او در سخنرانی اش در سازمان ملل از باب ديلان نقل قول کرد.
او همچنين ميتوانست آنچه را ديگر سياستمداران ممکن از در پشت درهای بسته بگويند، آشکارا بگويد.
در دوره رياست سوئد بر اتحاديه اروپا او مصرانه بر حقوق بشر تاکيد کرد و جرج بوش را به خاطر بر پا کردن جنگ عراق "the Lone Ranger"* خواند.

او همچنين از سيلويو برلسکونی که رياست کنونی اتحاديه اروپا را دارد انتقادکرد و گفت او از حمايت وسيعی برخوردار نيست.
و چند روز قبل از مرگش از آمريکا واسرائيل –و همينطور ياسر عرفات- به خاطر بحران کنونی خاورميانه انتقاد کرد.»
بی بی سی همچنين سخنان يکی از نخبگان سياسی سوئد و عضو کميسيون اتحاديه اروپا - مارگوت والستروم را نقل ميکند که آنا ليند را برجسته ميخواند و سخنان يک پرستار 24 ساله شهر استکهلم- ليزا نيلسون را که ميگويد:« او تنها کسی بود که مرا وادار ميکرد به سياست گوش بدهم. او ميتوانست در سطح ما حرف بزند. او ميتوانست همه چيز را خيلی ساده بگويد.»
ليند " غير مرسوم " بود. او ترکيب سوسيال دمکراسی قديمی و سوسيال دمکراسی نئوليبرال، در حال گذار از آن يکی به اين يکی بود. او ميتوانست در مرکز دگرديسی اروپا، نمايش ويژگی های سوسيال دمکراسی قديم باشد.

با ورود سوئد به اتحاديه پولی اروپا بسياری از ويژگی های سوئد که بر پايه خدمات وسيع اجتماعی پايدار مانده است بايد بيش از پيش حذف شود. آنا ليند به شدت از ورود سوئد به اين اتحاد دفاع ميکرد . استدلال اوبرای راضی کردن مردم، مثل ساير رهبران جناح حاکم اين بود که سوئد ميتواند بر اتحاديه اثرمثبت بگذارد، استدلالی که مخالفان به علت کوچکی سوئد آن را رد ميکنند. بسياری معتقدند اين جنايت ميتواند بر نتيجه انتخابات تاثير بگذارد هرچند که بسياری از سوئدی ها ميگويند نمی گذارنددر اين موضوع قلبشان برمنطق شان غلبه کند.

آنچه مسلم است اين جنايت ضربه ای است بر دمکراسی . هم اکنون طرفداران تشديد مجازات و پليسی کردن جامعه نزديک بودن سياست مداران سوئدی به مردم عادی و نداشتن محافظ وسنن مشابه آن را به مثابه ذهنيت بدوی " فولک هم" و تن در ندادن به واقعيت های جهان و ضعف دستگاه پليسی و امنيتی به باد انتقاد گرفته اند . اين امر به علاوه ابعاد انسانی قتل تاثر انگيز خانم آنا ليند – او بيش از 46 سال نداشت و مادر دو پسر 10و 12ساله بود- باعث شده است که گرايش چپ ، در جامعه و در ميان نخبگان سياسی ، بيش از گرايش راست از وقوع اين جنايت متاثر و اندوهگين شود. زهره سحر خيز

* به هفت تير کشان مزدور در غرب وحشی که در استخدام پليس بودند اطلاق ميشود.