چه ميشد اگر با من همانطور رفتار ميکردند که يک اروپايی با گاوش

فوايد برابری جهانی.

جوزف ستيگليتز
« معاون رئيس بانک جهانی ، از 1997 تا 2000 ، رئيس گروه مشاوران اقتصادی دولت کلينتون ، استاد دانشکاه کلمبيا و يکی از سه برنده جايزه نوبل اقتصاد در 2001 . او در اعتراض به سياست های بانک جهانی استعفا داد.»
گاردين 8 سپتامبر چنين 2003
برگردان زهره سحر خيز

www.roshangari.com
تصور کنيد که يک کشاورز فقير آفريقايی هستيد. زندگی تان به جان کندن دريک يا دو هکتار زمين وابسته است. ممکن است از جهانی شدن چيزی نشنيده باشيد، اما زندگی شما تحت تاثير آن است: شما پنبه ميفروشيد که بايد از آن پيراهنی در موريتس مطابق طراحی ايتاليا بافته شود تا يک پاريسی مرفه آن را بپوشد. وضع تان بهتر است از پدر بزرگتان که فقط از محصول خود نان ميخورد. اما شما قربانی جهانی شدن و نظام اقتصادی نابرابر جهانی هم هستيد، که طی ساليان متوالی آن را نابرابرتر هم کرده اند.

قيمت پنبه ای که ميفروشيد خيلی پائين است، چون آمريکا ساليانه 4 ميليارد دلار به کشاورزانش يارانه ميدهد و آنها را تشويق ميکند که بيشتر و بيشتر پنبه توليد کنند. يارانه پرداختی حتی از کل هزينه توليد بالاتر است- و آنها بيشتر و بيشتر توليد ميکنند و قيمت پنبه پائين تر و پائين تر ميايد.

شما تصميم ميگيريد درآمدتان را باخريد يک گاو و فروش شير آن، اضافه کنيد. ولی قيمت آن نيز آنقدر پائين است که صرف نميکند: شير تازه شما بايد با شير آمريکا و اروپا رقابت کند که برای هر گاوشان 2 دلار در روز يارانه ميدهند، يعنی بيش از درآمد واقعی خود تان و هر کدام از همسايه هايتان.

شما حيران ميمانيد که زندگی شما چه شکلی ميشد اگر با شما همانطور رفتار ميشد که يک اروپايی با گاوش رفتار ميکند؟

خواهرتان معمولابه درآمد خانواده از طريق کار در يک کارخانه در شهر کمک ميکرد، ولی حدود 10 سال پيش دولت مجبور شد تعرفه های ناچيزگمرکی را حذف کند، و کارخانه بسته شد: چيزی به نام " دور اوروگوئه " مصوب کرده بود که تعرفه ها و يارانه ها به کالاهايی که شما توليد ميکنيد و با کالاهای مشابه اروپايی و آمريکايی رقابت ميکند غير قانونی است.

پسر عموی شما ايدز گرفت، و شما خبر شديد که داروهايی وجود دارد که ميتواند او را درمان کند، و دولت شما حتی مايل است آن داروها را به قيمتی که شماتوانايی پرداخت آن را داريد تهيه کند. ولی شرکت های دارويی آمريکا ميگويند شما بايد قيمت داروی ساخته شده در آمريکا را بپردازيد که بر شما معلوم ميشود مبلغ باورنکردنی 10000 دلار درسال است. چنين مبلغی برابر است با تمام درآمدی که شما طی 20 سال آينده ميتوانيد بدست بياوريد.
مسلم است که شما از اقتصاد مدرن سر در نمی آوريد، ولی شما نميتوانيد بفهميد چرا آن قرص های کوچک بايد اين قدر گران باشد، بويژه که شما ميدانيد کارخانه های آفريقای جنوبی حاضرند قرص ها را با بهای يک چندم آن بفروشند. ولی آمريکائی ها ميگويند نه، چيزی به اسم حق مالکيت بر محصولات فکری به آنها اين حق را ميدهد که مانع آن شوند که ديگران چنين داروهايی را توليد کنند- بهای اين حق رابرادر زاده شما بايد با جان خود بپردازد. شما خواست آنها برای کسب سود را درک ميکنيد، ولی آيا مرزی وجود ندارد؟

رئيس جمهورهای آمريکا بيش از آنچه حد معمول آنهاست به آفريقا آمده اند، و همه آنها ميگويند آنها به فکر قاره و مشکلات آن هستند. ولی شما نميتوانيد بفهميد چرا آنها زندگی را برای مردم شما اينقدر دشوار کرده اند.

کشاورز آفريقايی ممکن است تحصيلات دانشگاهی نداشته باشد ولی در مورد اجلاسی که قرار است در کانکون انجام بگيرد به خوبی يک آمريکايی يا اروپايی متوسط ميداند، زيرا زندگی او به شدت به نتايج آن وابسته است.

در نوامبر 2001 ملت های جهان در دوها جمع شدند که دور جديدی از مذاکرات تجاری را شروع کنند، و برای اينکه تاکيد کنند که مهمترين وظيفه، تصحيح نابرابری های گذشته است، نام آن را گذاشتند " دور توسعه"

در کانکون وزرای بازرگانی پيشرفت خود را تضمين خواهند کرد و جای نگرانی زياد نيست. کشورهای ثروتمند يک بار ديگر زور بازوی خود در اقتصاد را به کار خواهند گرفت تا آنچه را که ميخواهند بدست آورند- به زيان فقرا.

آخرين مذاکرات تجارت آنقدر نابرابر بود که فقيرترين مناطق جهان ، صحرای آفريقا، نه تنها چيزی نصيب شان نشد- واقعا برايشان بدتر شد.

استراتژی ايالات متحده ، و به درجات کمتری اروپا به نظر ميرسد به شيوه متداول شان اين طور باشد: چانه زدن های سرسختانه، اتخاذ مواضع افراطي، توافق های آخرين لحظه، مچ پيجاندن ها ، فشار گروهي، تهديد های ضمنی به قطع کمک برای توسعه و ساير امتيازات، و ملاقات های محرمانه در جمع کوچک تری از شرکت کنندگان. همه اين ها برای اين طراحی ميشود که ضعيف ترين ها مجبور به توافق شوند...

کشاورزی برای کشورهای در حال توسعه حياتی است- بيشتر مردم جهان سوم به آن وابسته اند، باوجود اين اروپا و آمريکابعد از چانه زدن با هم به نظر ميرسد توافق کرده اند پيشروی را به حد اقل ممکن تقليل دهند.

از 1994 آمريکابه جای کم کردن يارانه های خود آنها را دو برابر کرده است. حداکثر " امتياز" که ممکن است داده شود ، بازگشت ساده به سطح دهه قبل است، که بيشتر تعويض نقاب نابرابری است. در مورد حق مالکيت بر توليدات فکری آمريکا تنها کشوری بوده است که امکان دسترسی به دارورا برای فقيرترين کشورها مثل بوتسوانا ، که آنقدر کوچک است که نميتواند خود توليد کننده باشد، حفظ کرده است. بزرگ ترين" امتياز" که داده خواهدشد چيزی است که همه اکنون هم با آن موافق هستند، ولی در باره مشکلات اساسی هيچ کاری صورت نخواهد گرفت، مثلا در مورد بايوپيرسی ( توليد بيولوژيک مشابه)، که شرکت های چند مليتی صاحب امتياز داروها و مواد غذايی خواهان پرداخت حق امتياز برای هر آنچه هستند که فکر ميکنند متعلق به آنهاست.

در حاليکه برای مشکلات موجود از قبيل گسترش سدهای غير تعرفه ای بايد کاری صورت گيرد، آمريکا تازه به فکر آن است کهدر مقابل کشورهای در حال توسعه تقاضاهای جديد بگذارد تا درهای خود را به روی جريان معاملات بی ثبات کننده سرمايه ای باز کنند. همانطور که صندوق بين المللی به تازگی دريافته اين نوع جريان سرمايه رشد به وجود نمی آورد بلکه دقيقا به بی ثباتی بيشتر منجر ميشود و به همين جهت صندوق از فشار خود بر کشورهای در حال توسعه برای ليبراليزه کردن بازار سرمايه کاست. اما آمريکا اکنون ميخواهد سازمان تجارت جهانی را به فوروم جديدی تبديل کند که اين امر را پيش ببرد، کاری که ممکن است به نفع وال استريت باشد ولی برای کشورهای در حال توسعه بد است.
کشورهای در حال توسعه آرام آرام دارند ميفهمند که اگر هيچ قراردادی نبندند بهتر است از اينکه يک قرار داد بد ببندند....

شکست کانکون يک بار يگر شکست دموکراسی درسطح جهان رابه نمايش ميگذارد، چيزی که امسال اين قدر آشکار نشان داده شد: سيستم تصميم گيری حهانی بازتاب دهنده خواست ها و نگرانی های اکثريت مردم جهان نيست . اين سيستم يک فرد يک رای نيست ، حتی يک دلار يک رای هم نيست. بعلاوه اين نشان دهنده شکست دموکراسی در داخل جوامع ما هم هست.
بيشتر آمريکائی ها و اروپايی ها خواهان سيستم اقتصادی متوازن تری هستند اگر دسترسی به داروهای ايدز که زندگی را نجات ميدهد اکثريت قاطع مردم از موضع شرکت های دارويی جمايت نخواهد کرد.

اين مذاکرات تجاری مثل همه چيزهای ديگر قدرت منافع ويژه را به نمايش ميگذارد که اغلب از طريق کمک به کارزارهای انتخاباتی به نتايج سياسی معينی دست پيدا ميکنند. مساله اين است که در اين مورد فقيرترين مردم جهان – ميلياردها نفری که کمتر از روزی يک دلار درآمد دارند، ميخواهند بهای آن را بپرازند.
------------
توضيح مترجم
مقاله کمی خلاصه شده است. بيشتربخش هايی که حذف شده مربوط به گمان زنی های نويسنده در مورد نشست کنونی است که با برگزاری نشست منتفی است. به ويژه که نتايج تاکنونی حتی از پيش بينی های نويسنده بدتر بوده و کشور های ثروتمند از آغاز قاطعانه برای مقابله با کشورهای فقير به کنفرانس آمدند. اصل مقاله را در بخش انگليسی بخوانيد.