افسانه بمب هاى هوشمند. كامران صفايى
*تحقيقات پرفسور مارك هرولد از دانشگاه هامپشر در باره رابطه بمب هاى
هوشمند با تلفات انسانى جنگ

عصر جمعه گذشته خبرگزارى ها از شليك 1000 موشك تام هاوگ به سمت بغداد خبر دادند. موشك هاى تام هاوگ همان موشك هاى موسوم به "هوشمند" هستند كه به گفته پنتاگون در اصابت به هدف از دقت بسيارى برخوردارند. همزمان با انتشار اين خبر بخشى از سخنان دونالد رامسفلد در رسانه ها بازتاب يافت كه شيفته وار از آغاز عمليات "شوك و دعاى وحشت" خبر داد و گفت: حالا! كارزار تازه حالا شروع شده است! هر چه پيش از اين بوده و گفته شده مقدمه بوده است بويژه در پيشگاه آن چه بناست رخ دهد: شوك و دعاى وحشت.
جايگاه اصلى در اين عمليات "وحشت" به موشك هاى "هوشمند" اختصاص دارد كه گفته مى شود حداكثر ميزان خطايش در اصابت به هدف از پيش تعيين شده به كمك ساتاليت ها چند متر بيشتر نيست. اما پرفسور مارك هرالد كه در زمينه رابطه بمب هاى هوشمند با ميزان تلفات انسانى غير نظامى در جنگ تحقيق كرده است براساس تحقيقات خود نتيجه گرفته است كه بمب هاى هوشمند ميزان تلفات انسانى را افزايش داده است. تحقيقات او ميخكوب كننده است: هر چه درصد استفاده از اين گونه بمب ها بالاتر رفته است ميزان تلفات غيرنظامى افزايش يافته است.
براساس نتايج آمارى حاصل از تحقيقات وى در جنگ كويت مجموعا 6 درصد بمب هايى كه مورد استفاده قرار گرفتند از نوع "هوشمند" بوده اند. در يوگسلاوى اين ميزان به 29 درصد رسيدند، و در جنگ افغانستان به 60 درصد . پرفسور هرولد تخمين مى زند كه اين ميزان در جنگ كنونى به 80 درصد برسد. بر ميزان استفاده از بمب هاى هوشمند از سوى آمريكا در جنگ ها دائما افزوده مى شود و به موازات اين افزايش شمار قربانيان غيرنظامى هم بيشتر مى شود. در جنگ اول خليج براساس تحقيقات آمارى مارك هرولد 363 غيرنظامى در ازاى هر 100 هزار تن بمب هوشمند فرو ريخته جان خود را از دست دادند. اين ميزان در جنگ افغانستان به 2214 نفر در ازى هر 100 هزار تن بمب رسيد.
وى البته از آمارهاى خود به اين نتيجه نمى رسد كه بمب هاى "هوشمند" از نوع معمولى آن در رديابى بى دقت تر از بمب هاى معمولى هستند، بلكه رابطه افزايش تلفات غيرنظامى با افزايش استفاده از بمب هاى هوشمند را با علت اصلى توليد اين نوع بمب ها توضيح مى دهد. به اعتقاد وى انگيزه اصلى از توليد اين سلاح ها حفظ جان غيرنظاميان نيست، بلكه صرفه جويى در هزينه هاى جنگ است، زيرا با افزايش دقت بمب ها تعداد بمب هاى مصرفى كاهش مى يابد و به همين ميزان تعداد پروازهاى هواپيماهاى غول پيكرى كه بايد از ارتفاع بالا بمب ها را بريزند نيز كمتر مى شود.
وى انتشار اين افسانه را كه گويا بمب هايى وجود دارند كه مى توانند بى گناه را از گناهكار و نظامى را از غيرنظامى بازشناسند با مقاصد و اهداف سياسى ايالات متحده مرتبط مى داند و مى گويد انتشار اين افسانه كه اصولا چنين بمب هايى وجود دارند
يك هدف تاكتيكى را برآورده مى كنند: باور به اين كه بمب هاى "هوشمند" مخصوص و پاكيزه اند و فقط براى نابودى شر و پيروزى خير تهيه شده اند، نهادهاى گرداننده جنگ را از آتش متقابل سياسى حفاظت مى كند. "بمب هاى" هوشمند درست به خاطر افسانه اى كه در مورد مصون داشتن غيرنظاميان پيرامون آنها ساخته شده سلاح هايى هستند كه بيش از همه براى جنگ هاى از لحاظ اخلاقى سست بنيان كاربرد مصرف دارند. بر پيش زمينه چنين افسانه اى اگر اين بمب ها به هدف هاى غيرنظامى اصابت كنند اين بهانه فراهم است كه يا آن را به گردن خطاى تكنيكى بياندازند و يا قربانيان را متهم كنند كه نقش حفاظ دفاعى هدف هاى نظامى را برعهده داشته اند.

براى خواندن مقاله بلند تحقيقى پرفسور مارك هرولد نگاه كنيد به آدرس زير:

http://pubpages.unh.edu/~mwherold

------------------------------------------------------------------------
اشاره: يادآور مى شويم كه درج مطالب روشنگرى تنها با ذكر منبع و لينك مجاز است. اين توضيح مجدد را از آن رو لازم دانستيم كه متاسفانه چند تارنماى خبرى عليرغم تذكر ما همچنان به درج مطالب روشنگرى بدون ذكر منبع و لينك تارنماى ما ادامه مى دهند.
------------------------------------------------------------------------