کارل مارکس

بنیان نقد بی­دینان این است: این کشور، این جامعه دین را فراز می­آورد؛ که جهان آگاهی­ی واژگونه است.  دین نظریه­ی همه­شمول این جهان، چکیده­ی دائره­المعارفی­ی آن، منطق مردمی­ی آن، افتخار معنویت­گرایانه­ی آن، شورمندی­ی آن، نسخه­ی اخلاقی­ی آن، مکمل رسمیت­بخش آن، بنیان کهکشانِ تسلا و توجیه آن است. تحقق خیالی­ی انسان است؛ هنگام که انسان به واقعیت راستین نرسیده است. ستیز با دین ستیز با جهانی است که دین عطر معنوی­ی آن است.

 فلاکت دین هم فلاکت واقعی را بیان می­کند هم در مقابل آن می­ایستد. دین آفریده­ی آه انسان ستم­دیده، قلبِ جهان بی­قلب، روح زمانه­ی بی­روح است. دین افیون توده­ها است.

   الغای دین، که توهم نیک­بختی می­سازد، یعنی تمنای نیکبختی­ی راستین انسان؛ تمنای رهایی از وضعیتی که نیازمند توهم است. نقد دین جنین نقد دره­ای پُراشک است که دین هاله­­ی آن است.

   نقد دین گل­های خیالی را از زنجیر نچید تا انسان زنجیر را بدون خیال­پروری یا تسلا تاب آورد؛ که گل­های خیالی را چید تا انسان زنجیر را به دور اندازد و گل­های زنده را جمع آورد. تا بتواند بیندیشد، عمل کند، حقیقت خویش را قالب ریزد. تا بتواند گرد خورشید راستین خویش بچرخد.

«گامی در نقد فلسفه­ی حق هگل»