21اسفند :محيط زيست کمجان ايران در سال ۸۸
دويچه وله:سال ۸۸ سال ادامهی خشکسالي، پديده ريزگردها، نابودی تالابها و جنگلها، انقراض گونهها و سوء مديريتها در ايران بود. برخی معتقدند که محيط زيست ايران در اين سال يکی از پرفشارترين دورههای خود را سپری کرده است.
مردم مناطق مختلف ايران در سال ۸۸ شاهد جلوههای مختلف خشکسالي، از خشکسالی شديد گرفته تا متوسط و خفيف، بودند.
محمد درويش، نويسندهی وبلاگ "مهار بيابانزايی"، سال ۸۸ را يکی از پرتنشترين سالهای ايران در حوزهی محيط زيست ميداند: «سال ۸۸ سالی بود که طبيعت، محيط زيست و منابع طبيعی ايران يکی از پرفشارترين سالهای خود را سپری کرد. به دليل اينکه همچنان خشکسالی در کشور غلبه داشت و ميزان بارندگيها همچنان در سطح کمتر از نرمال بود. به ويژه ما ريزشهای جامد خيلی کمتری داشتيم، يعنی ريزشهايی به شکل برف و تگرگ».
وی ميافزايد: «علاوه بر اين معضل به دليل مديريت بسيار نابخردانهای که در کشور همسايهی غربی ما، عراق، در طول حداقل دو دههی گذشته حاکم بوده، متأسفانه ما شاهد خشک شدن تالابهای بسيار ارزشمند هورالعظيم، هورالحمار و هورالهويزه بوديم و کمترين اثر اين بود که اين تالابها به چشمههای توليد گرد و خاک تبديل شدند و به طرز بيسابقهای ما امسال با پديدهی ريزگرد مواجه بوديم، توفانهای گرد و خاک که ۱۸ استان کشور را درنورديد و همين ديروز هم (پنجشنبه، ۱۳ اسفند) باز مردم استان خوزستان نتوانستند از منازل خود بيرون بيايند، بخصوص در آبادان».
امروز سهشنبه، ۱۸ اسفند (۹ مارس)، خبرگزاری ايرنا اعلام کرد که ميزان آلودگی هوای استان لرستان به دليل وجود ذرات معلق در هوا به ۲۶ برابر حد استاندارد رسيده است. به گفتهی اين خبرگزاري، لرستان در سال جاری بيش از ۱۰۰ روز هوای آلوده داشته و در خرمآباد نيز آلودگی هوا به بيش از ۱۰ برابر حد استاندارد رسيده است.
ريزگرد چيست؟
ريزگردها (Haze) تودههايی از ذرات جامد ريز به صورت غبار، دود و غيره هستند که در اتمسفر پخش شده و افق ديد را محدود ميکنند.
ريزگردها علاوه بر تأثيرات مخرب بر سلامتي، به ويژه بر دستگاه تنفسی انسان، باعث ايجاد اثرات سوء زيستمحيطی مانند توفانهای شديد و در موارد شديد نيز جلوگيری از تابش نور ميشوند.
محمد درويش با اشاره به مشکل ريزگردها ميافزايد: «اين از معضلاتی بود که به دليل فرايندهايی مثل سدسازی در کشورهای ترکيه و سوريه تشديد شد و باعث شد که برای اولين بار ايران در سطح معاون رئيس جمهور هيأتی برای بررسی همهجانبهی اين موضوع اعزام کند و تلاش شود تا در قالب يک پيمان منطقهای با شرکت کشورهای ترکيه، سوريه و ايران و احتمالا کويت اين مشکل به صورت پايدارتر و دقيقتر و علميتری حل شود».
سال ۸۸، سال نيستی تالابهای ايران
سال ۸۸ از بدترين سالها برای تالابهای ايران بود. به گفتهی محمد درويش: «ما در سال ۸۸ تالاب گاوخوني، تشک، بختگان، کم جان، پريشان، مهارلو و گندمان را از دست داديم و بسياری از ديگر تالابهايمان با تنشهای بسيار شديد مواجه شد، از جمله درياچهی اروميه که روزانه حدود ۲ سانتيمتر عمق خود را از دست ميدهد. اين درياچه بيش از ۳۰۰ هزار هکتار از وسعت خود را از دست داده و به شدت ميرويم به اين سمت که يک بحران بسيار جدي، حتی بسيار بزرگتر از بحران آرال را در شمال غرب کشور تجربه کنيم و اثرات ناميمون اين بحران فقط به ايران محدود نميشود. علاوه بر استانهای اردبيل، آذربايجان شرقی و غربی و کردستان و زنجان که بسيار از اين معضل متأثر ميشوند، کشورهای آذربايجان، ارمنستان، ترکيه و عراق نيز از پيامدهای نافرجام آن متأثر خواهند شد.
در سال ۸۸ چندين تالاب ارزشمند مثل تالاب حله در بوشهر يا تالاب گندمان برای روزها و هفتهها در آتش سوختند. جنگلهای بسياری را در آتش از دست داديم و تجاوزات به عرصههای منابع طبيعی همچنان ادامه داشت».
۱۵۰ هکتار از تالاب حله، واقع در استان بوشهر، در آبان ۸۸ سوخت، در حالی که يک ماه پيش از آن، يعنی مهر ماه، تالاب گندمان طعمهی آتش شده بود. تالابهای اروميه، هامون، بختگان و شادگان در شرايط بحرانی قرار دارند و وضعيت بقيهی تالابها نيز ايدهآل نيست.
بخشينگری و نبود ملاحظات و ارزيابيهای زيستمحيطی در پروژههای عمرانی نه تنها موجوديت تالابها، بلکه حيات جنگلها را نيز به خطر انداخته است.
محمد درويش، عضو هيأت علمی مؤسسهی تحقيقات جنگلها و مراتع، در اين باره ميگويد: «بيش از ۲۵ هزار هکتار از عرصههای جنگلی در اثر تجاوز انسانی از بين رفت و کاربری آن تغيير کرد و علاوه بر اينها تغييرات عمدهای هم در سطح مديريت کلان منابع طبيعی و محيط زيست کشور اتفاق افتاد. وزرای جهاد کشاورزی و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست تغيير کردند که اينها خودش نشاندهندهی عدم ثبات و مشکلاتی است که بعد از تغيير در کوتاهمدت برای منابع طبيعی و محيط زيست به وجود ميآيد».
سال ۸۸، سال تفويض کرسی رياست سازمان محيط زيست
در شهريورماه ۱۳۸۸ محمود احمدينژاد، رئيسجمهور ايران، طی حکمی محمدجواد محمديزاده را به سمت معاون رئيس جمهور و رياست سازمان حفاظت محيط زيست منصوب کرد.
محمديزاده در حالی به رياست اين سازمان منصوب شد که بسياری از کارشناسان محيط زيست گزينههای ديگر را مناسبتر ميدانستند.
بسياری از کارشناسان محيط زيست معتقدند که محمديزاده، استاندار پيشين استان خراسان که در رشتهی بهداشت تحصيل کرده، هيچگونه سوابق زيستمحيطی ندارد و هيچ کدام از طرفداران محيط زيست او را پيش ازاين نميشناختهاند.
محيط زيست ايران را در دنيا کمنظير ميخوانند و اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی نيز حفاظت از محيط زيست را وظيفهی عمومی تلقی کرده است. با اين همه سال ۸۸ سال ادامهی حيات همهی عواملی بود که کمر به قتل محيط زيست ايران بستهاند.
سال ۸۸ در حالی به پايان ميرسد که نحوهی مديريت محيط زيست ايران هنوز بر همان پاشنهی پيشين ميچرخد و کارشناسان و دوستداران محيط زيست در عبور از اين سال به جای توشهی اميد، توبرهی هراس از دست دادن همان اندکسرمايههای طبيعی باقيمانده را بر دوش ميکشند.
21 اسفند 1388
09:38
مطلب را به بالاترين بفرستيد
نظر شما
