30ارديبهشت :خليج فارس روز به روز آلوده تر می شود
خراسان : تصور انسان در گذشته اين بود که به علت وسعت زياد آب درياها و اقيانوس ها آن ها هرگز نابود نمی شوند. مواد آلاينده را در خود هضم می کنند می توان از ميزان مواد آلاينده آن چشم پوشی کرد اما واقعيات چيز ديگری می گويند.
امروزه که اثرات آلودگی آب درياها بر زندگی انسان به صورت مستقيم و غيرمستقيم به اثبات رسيده، مسئله مبارزه با رفع اين آلودگی ها به شکل بسيار جدی تری مطرح شده است.
خليج فارس نام دريايی که همواره با تاريخ، تمدن و فرهنگ کشورمان عجين شده از اين قاعده مستثنی نبوده است. اگر بخواهيم اهميت حياتی خليج فارس را در زندگی روزمره ما انسان ها به رشته تحرير درآوريم نقش آن را می توان در دو بعد عمده که يکی بعد جهانی و ديگری منطقه ای است تقسيم کرد.
در بعد جهانی همين بس که از قديم الايام ابرقدرت های سلطه گر دنيا به اين آبراه مهم و استراتژيک چشم دوخته اند و اهميت و نقش اساسی و زيربنايی آن را در اقتصاد خرد و کلان کاملا درک و لمس می کنند.
دقيقا در راستای همين اهداف است که در زمان های مختلف به اين منطقه لشکرکشی کرده اند و منافع نامشروع خود را در آن جست وجو کرده و می کنند، از طرفی اگر بخواهيم از اين موضوع بگذريم و آن را ناديده بگيريم و به طور معمول و عادی به اين قضيه نگاه کنيم در يک جمله می توان گفت که آبراه خليج فارس يکی از آبراه های استراتژيک جهانی است که نقش اساسی و زيربنايی در اقتصاد دنيا به خصوص کشورهای حوزه خليج فارس و همچنين ميهن اسلامی ما ايفا می کند.
اما خليج فارس علاوه بر اين که يک آبراه تجاری و بازرگانی به شمار می رود دارای منابع غنی معادن نفت و گاز و مواد غذايی و پروتئينی دريايی شامل انواع آبزيان نيز هست که در اعماق آب های گرم و حيات بخش آن زندگی می کنند و ارتباط مستقيم با ارتزاق روزمره مردم منطقه و ساحل نشينان دارند.
متاسفانه طی ساليان اخير به ويژه در دو دهه گذشته اين آبراه استراتژيک جهان به جهت آلودگی های فراوان با خطری جدی روبه رو شده است، هرچند ممکن است در يک نگاه ساده و گذرا در کنار ساحل خليج فارس آثاری از آلودگی ديده نشود اما به واقع آب خليج فارس به لحاظ دسترسی کم به آب های آزاد از کيفيت بسيار پايينی برخوردار شده است.
خليج فارس از آلوده ترين مناطق دريايی جهان
کارشناس ارشد شيلات استان بوشهر در گفت وگو با ,مهر, می گويد: خليج فارس متاسفانه طی سال های اخير به عنوان مدفن آلاينده ها، مخصوصا آلاينده های نفتی از سوی کشورهای حاشيه آن از جمله ايران مورد استفاده قرار گرفته است.
,عباس علی دهقانی, افزود: منطقه خليج فارس و دريای عمان براساس آخرين آمار ارائه شده در گزارش های جهانی بر اثر ورود آلاينده ها از کشتی های نفتی و تجاري، آلاينده های جنگی و فاضلاب ها يکی از آلوده ترين مناطق دريايی جهان است.
وی با بيان اين که حجم عمده آلودگی هايی که در خليج فارس و تنگه هرمز ايجاد شده، ناشی از چاه های نفت و سکوهای نفتی فراوان است، اظهار داشت: در حال حاضر تقريبا ۷۰ سکوی نفتی در خليج فارس فعال هستند که آمارها نشان می دهد سهم قابل توجهی در آلودگی خليج فارس دارند.
وی اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۹۰ درصد صادرات نفت و فرآورده های نفتی توسط نفت کش های دنيا از خليج فارس و تنگه هرمز انجام می شود که براساس آمار سازمان بنادر و دريانوردی ساليانه ۴۰ هزار شناور از خليج فارس و تنگه هرمز عبور می کنند و همين امر سالانه باعث نشت بيش از ۵/۱ ميليون تن نفت به اين پهنه آبی می شود و همين امر منجر شده است سازمان بين المللی دريانوردی اين منطقه را در سال ۲۰۰۷ به عنوان منطقه ويژه دريايی اعلام کند.
اين استاد دانشگاه خليج فارس بوشهر معتقد است بزرگ ترين آلودگی ايجاد شده در خليج فارس به زمان جنگ ايران و عراق بازمی گردد که آتش سوزی چاه های نفتی باعث شد حجم زيادی از نفت خام به دريا وارد شود و چيزی حدود ۸/۵ ميليون بشکه نفت نيز در همان زمان در خليج فارس به دليل تلفات جنگی رها شد.
وی اضافه کرد: در آن زمان با سوختن فرآورده های نفتی علاوه بر آلودگی هوا، ميلياردها دلار خسارت به اکوسيستم خليج فارس وارد شده است.
,دهقانی, افزود: صرف نظر از اعلام آمار و جنگ های صورت گرفته در خليج فارس لازم است بدانيد، پيامدهای جنگ های خليج فارس با جنگ های نفت در ابعاد وسيع و گوناگون آلودگی و خساراتی بسيار حاد در بخش وسيعی از منطقه برجای نهاده است که برخی از آن ها غيرقابل جبران و بسياری تا درازمدت گريبانگير مردم کشورهای اين منطقه خواهد بود.
تاسيسات عظيم نفتی
,دهقانی, گفت: تاسيسات عظيم نفتی کشورمان و کشورهای حوزه خليج فارس نقش بسزايی در آلودگی های خليج فارس ايفا می کنند.
وی افزود: در اين بين استان های بوشهر و هرمزگان البته نه مردم اين استان ها بلکه صنايع و عواملی که در اين دو استان وجود دارد نقش و سهم بسزايی در آلودگی خليج فارس دارند.
کارشناس ارشد شيلات استان بوشهر اظهار داشت: اگر بحث آلودگی های تاسيسات عظيم نفتی استان بوشهر را کنار بگذاريم اين استان با داشتن ۶۲۵ کيلومتر مرز آبی نقش زيادی در آلودگی خليج فارس دارد. رودخانه های حله ,متشکل از دو رودخانه دالکی و شاپور, و مند در استان بوشهر که منتهی به خليج فارس می شوند توانايی انتقال آلودگی به آب دريا را دارند.
وی يادآور شد: از جمله منابع آلوده کننده رودخانه های استان بوشهر می توان به زمين های کشاورزی اطراف رودخانه ها، پساب صنعتی کارخانجات، پالايشگاه ها و پتروشيمی های موجود در استان اشاره کرد.
,دهقانی, اضافه کرد: حوضه های بزرگ نفتی جنوب کشورمان به واسطه اين که خطوط نفتی اين سکوها تا خشکی انتقال پيدا می کند، بعضا دچار نشتی می شوند که عليرغم پياده سازی تکنيک هايی جهت مهارسازی اين نشتی ها متاسفانه موثر واقع نمی شود.
پساب های شهری
استاد دانشگاه خليج فارس بوشهر می گويد: وجود نيروگاه های توليد برق و آب شيرين کن ها و فاضلاب شهرها از ديگر مواد آلاينده خليج فارس به حساب می آيند. هر نيروگاه به طور متوسط ۱۷۵ هزار مترمکعب در ساعت پساب از طريق پالايشگاه به سمت دريا تخليه می کند.
,دهقانی, اظهار داشت: پساب های شهری که غالبا فاقد سيستم جمع آوری و انتقال تصفيه فاضلاب شهری هستند روزانه ۷۰ هزار مترمکعب آلودگی وارد خليج فارس می کنند.
وی افزود: در کنار تمامی عوامل ياد شده که سعی شد به صورت خلاصه به آن بپردازيم عواملی ديگر همچون پساب های صنعتي، تخليه آب شست وشوی کشتی ها به داخل دريا، نشت مواد نفتی ناشی از حوادث مربوط به نفت کش ها و سکوهای نفتي، عوامل طبيعی نظير طوفان ها، گرد و غبار و مواد زائد ناشی از ارگانيزم های دريايی نيز در آلودگی خليج فارس نقش بسزايی داشته اند.
به گزارش مهر، تا سه ماه گذشته ۱۲ کانال، فاضلاب بوشهر را به دريا هدايت می کرد البته اين تعداد کانال با ادعای مديرعامل آبفای بوشهر به يک کانال کاهش يافته است که باز هم جای سوال دارد.
صيادان
ديگرکارشناس شيلات استان بوشهر نيز به مهر گفت: برخی صيادان جنوب کشور که انحصارا ايرانی نيز نيستند با برخی عملکردهای ناصحيح و از سر نادانی اقدام به کارهای ناشايستی می کنند که موجب آلودگی خليج فارس می شود.
,حسن طياری, بدون اشاره به تعداد لنج ها و قايق های موتوری که در خليج فارس در حال رفت و آمد هستند، افزود: اين شناورها نيز نقش بسزايی در آلودگی خليج فارس ايفا می کنند متاسفانه برخی از صيادان جنوبی بدون در نظر گرفتن آلودگی مواد نفتی مبادرت به تخليه روغن موتور و مواد نفتی به دريا می کنند.
وی اضافه کرد: متاسفانه طی ساليان اخير قاچاق مواد سوختی به کشورهای حاشيه خليج فارس و جابه جايی غيراستاندارد توسط شناورهای غيرمجاز در خليج فارس ديده می شود به طوری که اين افراد به هنگام روبه رو شدن با نيروهای انتظامی و دريابانی برای اين که از تخلفات خود کم کنند مواد نفتی را در دريا رها می کنند.
اکوسيستم دريايی خليج فارس در خطر است
کارشناس شيلات استان بوشهر اظهار داشت: گسترش تدريجی آلودگی های خليج فارس آثار زيانباری نظير مرگ و مير آبزيان را به همراه داشته است. طی ساليان اخير مهاجرت آبزيان به خارج از منطقه، تغييرات در تنوع زيستی و کاهش تنوع زيستی و تغيير رفتار موجودات در محيط زيست منطقه از جمله آثار ناشی از آلودگی خليج فارس بوده است.
وی گفت: وجود آلاينده های شيميايی و صنعت باعث شده است تخم و لارو ماهی ها از بين بروند و مهم تر اين که آلودگی های ياد شده بر روی پلانگتون ها (جانوران و گياهان ذره بينی) که در تغذيه ماهی ها نقش بسزايی دارند نيز تاثير بسيار نامطلوب گذاشته است.
وی يادآور شد: در حال حاضر طبق آمارها ميزان صيد در خليج فارس بسيار کاهش يافته است به گونه ای که ماهيان تنی و ماهيان تهاجمی و گوشتی در خليج فارس کاهش غيرقابل تصوری داشته اند.
به هر حال وضعيت خليج فارس اين کهن دريای آلاينده خطری نه تنها برای کشورهای منطقه بلکه برای جهان محسوب می شود به همين لحاظ تدوين و تصويب ابزار قانونی تحت عنوان کنوانسيون و همکاری کشورهای منطقه نقش بسزايی در کاهش آلايندگی های خليج فارس خواهد داشت.
سهم کشورهای همسايه در آلودگی خليج فارس
نقش کشورهای حاشيه خليج فارس در آلودگی آن موضوعی است که نيازمند بحث های کارشناسی فراوان است اما به هر حال واقعيت اين است که ميزان آلايندگی ديگر کشورهای حوزه خليج فارس در اين باره نسبت به ايران نه تنها کمتر نيست بلکه بيشتر نيز هست.
شايد براساس يک نگاه ساده جغرافيايی به لحاظ داشتن بيشترين مرز آبی با خليج فارس اين تصور پيش آيد که کشورمان بيشترين نقش را در اين آلايندگی ها دارد اما با بررسی آمار و ارقام در اين خصوص به اين واقعيت می رسيم که کشورهای عربی حوزه خليج فارس با اقداماتی نابخردانه و بی ملاحظگی تمام و بدون درنظرگرفتن نقش حياتی خليج فارس در وضعيت اقتصادی و معيشتشان کمر به نابودی آن بسته اند.
به گزارش مهر، طبق آمارها و تخمين های زده شده ۱/۵۷ درصد آلودگی های نفتی خليج فارس مربوط به حمل ونقل نفتکش ها و ۴/۲۲درصد مربوط به بهره برداری از دريا است اين درحالی است که اين آمار و ارقام در ديگر درياهای جهان در بدترين شرايط به ترتيب ۴/۱۵ و ۴/۴ درصد بوده است.
کافی است تنها بدانيد کشور عربستان و قطر به ترتيب با داشتن ۵۶ و ۴۵ نفتکش اقيانوس پيما چه نقشی می توانند در آلودگی خليج فارس داشته باشند.
صرف نظر از اعلام آمار ديگر نفتکش های کشورهای عربی حوزه خليج فارس و ديگر کشورهای جهان، اقدامی که از سوی اين نفتکش ها انجام می شود ميزان آلودگی خليج فارس را دوچندان کرده است.
اين نفتکش های غول پيکر در کنار نشتی های معمول خود معمولا پس از آن که نفت را در مقصد تخليه کردند، مقداری آب به عنوان , آب تعادل, يا ,آب توازن, وارد مخزن نفت خالی شده می کنند تا نفتکش همواره در سطح دريا دارای تعادل باشد که پس از رسيدن در کشورهای خود با تخليه آب توازن موجب آلوده شدن آب می شوند.
کشورهای آلوده کننده
کارشناس شيلات استان بوشهر گفت: با اقدامات و کارهای صورت گرفته توسط اعراب می توان به اين نتيجه رسيد که تنها تغيير نام خليج فارس به خليج عربی برای عرب ها اهميت دارد و سلامت اين دريا برای آنان اهميتی ندارد.
,مهدی برنا, افزود: کشورهای حوزه خليج فارس پردرآمد بدون درنظرگرفتن اقدامات پيشگيرانه به ويژه در بخش نفت موجب آلودگی آن به مرور زمان شده اند.
وی به بررسی آلودگی های خليج فارس در کشورهای حوزه خليج فارس پرداخت و اظهار داشت: کشف نفت در سال ۱۹۵۹ در کشور امارات متحده عربی موجب دگرگونی اقتصاد اين کشور شد از يک طرف صادرات نفت و از طرف ديگر ايجاد شهرها با تاسيسات پيشرفته موجب آلودگی آب های اين منطقه از خليج فارس شد.
,برنا, افزود: در کشور بحرين نيز با وجود اين که امکان انتقال کالا از راه خشکی به کشورهای عربستان و امارات وجود دارد اما به لحاظ طويل بودن مسافت در نتيجه هزينه سنگين حمل ونقل خشکی موجب شده که اين کشور به حمل ونقل دريايی وابسته شود.
وی اظهار داشت: در کنار استخراج نفت، صادرات حمل ونقل دريايی اين کشور که همواره با بی ملاحظه گری همراه است موجب آلودگی خليج فارس می شود.
کارشناس شيلات استان بوشهر با بيان اين که حوزه های نفتی مهم عربستان سعودی در سواحل خليج فارس واقع شده است، گفت: عربستان يکی از بزرگ ترين کشورهای آلوده کننده خليج فارس به شمار می رود. ,برنا, گفت: در اين بين کشورهای کويت و عراق نيز بالاترين نقش را در آلودگی خليج فارس طی دو دهه گذشته داشته اند. وی اظهار داشت: حمله عراق به کويت در سال ۱۹۹۰ که به جنگ نفت معروف شد، موجب به آتش کشيدن چاه های نفتی اين کشور شد که علاوه بر آلودگی شديد آب خليج فارس در نتيجه نشت نفت، گزارش های تکان دهنده ای مبنی بر وقوع پديده باران اسيدی که از آتش و دود فرآورده های نفتی حاصل شده بود، ارائه شد.
کارشناس شيلات استان بوشهر يادآور شد: در گزارش اجلاس سه روزه سازمان جهانی هواشناسی وابسته به سازمان ملل متحد اين طور آمده است ,سوختن صدها چاه نفت کويت، روزانه نيم ميليون تن گازکربنيک، ۴۰ هزار تن اکسيدگوگرد و ۳ هزار تن اکسيدهای ازت و مقادير زيادی از عناصر آلوده کننده ديگر وارد هوای خليج فارس کرده است.,
وی اضافه کرد: اثرات اين آلودگی به حدی بود که تا غرب چين و ارتفاعات هيماليا در هندوستان کشيده شد. برنا يادآور شد: کشور قطر نيز که در ميدان مشترک گازی پارس جنوبی با کشورمان سهيم است نيز از ديگر کشورهای آلوده کننده خليج فارس است. کارشناس محيط زيست استان بوشهر نيز گفت: نه تنها کشورهای حوزه خليج فارس و خاورميانه در آلودگی خليج فارس نقش دارند بلکه تمامی کشورهای دنيا که مشتری نفت های اين کشور هستند در آلودگی اين دريا نقش دارند.
,خسرو درويشی, افزود: با توجه به اين که بخش عمده ای از نفت برخی کشورها از خاورميانه تامين می شود به همين لحاظ روزانه نفتکش های اقيانوس پيمای بسيار زيادی از خليج فارس عبور و مرور می کنند. وی اظهار داشت: در همين بين ممکن است نفتکشی غرق شود يا در موارد بسيار زياد نشتی داشته باشد که اين نوع آلودگی را نمی توان به پای کشورهای خليج فارس گذاشت. در عين حال برخی از کارشناسان جنوب کشور براين امر باورند که به لحاظ اين که کشورمان مرز آبی بسيار بيشتری نسبت به کشورهای ديگر حوزه با خليج فارس دارد ميزان آلايندگی های ايران بيش از ديگر کشورها باشد.
کشند قرمز حاصل آلودگی های خليج فارس
در اين بين بسياری از کارشناسان شيلات و محيط زيست استان بوشهر تاکيد دارند پديده کشند قرمز که باعث از بين رفتن بخش اعظمی از جانداران دريايی به ويژه ماهيان و مرجان ها شده است حاصل آلودگی های خليج فارس و به ويژه آلودگی های نفتی است.همچنين آنان معتقدند به لحاظ آلايندگی های فراوان، دريای خليج فارس ۴۰برابر از ديگر درياهای جهان آلوده تر است.
30 اردیبهشت 1388
08:21
نظر شما
