8آبان :زنان جوان پاكستانى براى حل اختلافات خانوادگى مثل حيوانات معامله ميشوند
کانون زنان ايرانی -چشمان نگران تسليم بيبى از پشت چادر مشكياش يك لحظه نمايان ميشود. هفده سال پيش پدرش براى رهايى از زندان، با حريف خود قراردادى شيطانى بسته بود. اكنون دخترش بايد بهاى آن را بپردازد. خانواده حريف از پدر تسليم خواسته بود كه او را به ازدواج يكى از پسرانش دربياورد. اكنون ازدواج تسليم بخشى از توافقى است كه ميان دو خانواده انجام گرفته است.
در آن زمان تسليم تنها پنج سال داشت. اكنون، او در سن 22 سالگى حاضر به ازدواج نيست. خانواده حريف، خشمگين و مجهز به سلاح است و تهديد كرده كه او را به قتل ميرساند. تسليم زمزمه ميكند: ,اين بيرحمى است., دستانش از پشت در خانه پدرياش در مزرعه گندم ميلرزد. ميگويد: ,من كه گناهى نكردهام. چرا بايد مجازات شوم؟,
او قربانى سنت بيرحمانهاى است كه طبق آن زنان جوان پاكستانى براى حل اختلافات خانوادگى مثل حيوانات معامله ميشوند. معمولا اختلافات بر سر قتل است. خانواده قاتل تعهد ميكند كه يكى از زنانش را به ازدواج پسرى از خانواده مقتول درآورد. دخترى كه معامله ميشود ممكن است در زمان عقد قرارداد دو سال بيشتر نداشته باشد. اما ده يا پانزده سال بعد، هنگامى كه به سن بلوغ ميرسد، زمان ازدواجش فرا ميرسد. ازدواجى كه جز حادثهاى دردناك و ننگين نيست.
خليل الرحمان، وكيل و فعال حقوق بشر در ميانوالي، منطقهاى در حدود 200 كيلومترى اسلامآباد كه اين سنت منحوس در آن رايج است، ميگويد: ,زن مثل حيوان معامله ميشود. او بعد از ازدواج وضعيتى بهتر از يك برده براى خانواده جديد ندارد.,
در برخى موارد چند زن مورد معامله قرار ميگيرند. محمد زمان، پدر تسليم، در يك دعواى ننگين بر سر زمين، متهم به كشتن مردى بود. او براى خواباندن قائله توافق كرد مبلغى معادل 3300 پوند به علاوه پنج زن، بپردازد. تا حالا دو زن را داده است. تسليم و خواهرش سومى و چهارمى هستند كه قرار است به ازدواج ممتاز و غلام اكبر درآيند. آنها دو راننده كاميون هستند كه به بيرحمى و خشونت معروفند. به همين دليل تسليم از اين ازدواج سر باز ميزند، و برادرانش از او حمايت ميكنند. يكى از آنان، به نام شعرعباس نيازي، 28 ساله، ميگويد: ,ما او را دوست داريم و با اين سنت مخالفيم.,
خانواده حريف چندين بار به برادران حمله كردهاند. اما انها هر بار موفق به فرار شدهاند و از بزرگان ده خواستهاند ميانجيگرى كنند. دو تا از دخترعموهاى تسليم به نامهاى رحمت و نصرت به اين شيوه ازدواج كردهاند و تسليم از عواقب اين ازدواج به خوبى آگاه است. او می گويد: ,با زنى كه اين طورى ازدواج ميكند مثل آشغال رفتار ميكنند. مردها همانطور كه كفششان را ميپوشند از او استفاده ميكنند.,
مدافعان اين سنت بيشتر پيران محافظه كار قبيلهاند، و در توجيه آن ميگويند كه از خون و خونريزى ميان قبايل متخاصم جلوگيرى ميكند. حاجى شعر بهادر خان، يكى از همين پيران ده ميگويد: ,ما براى سرگرمى و تفريح شخصى دخترانمان را نميدهيم. براى پايان دادن به دشمنى اين كار را ميكنيم.,
پرويز مشرف، رئيس جمهور پاكستان مدعى است كه طرفدار حقوق زنان است. او خود را حامى "توانمندسازى زنان" ميداند و در يكى از ديدارهايش با جرج بوش، رئيس جمهور امريكا، قانونى در ممنوعيت اين سنت در سال 2004 امضا كرد.
با اين حال قوانينى كه در اسلامآباد وضع ميشوند، نفوذ اندكى در مناطق روستايى پاكستان كه هنوز با نظام فئودالى اداره ميشوند، دارند. آقاى رحمان ميگويد: , تحت قانون جديد، 15 پرونده معامله زنان از ميانوالى به دست آمد، اما تنها پنج مورد آن موفق بود.,
به گفته آقاى رحمان، قانون جديد نقايص زيادى دارد و پليس و مقامات محلى غالبا مايل به پيگيرى پروندهها نيستند. سياستمدارانى چون عمران خان، ستاره پيشين كريكت، كه نماينده مردم ميانوالى در مجلس است، حاضر نشد راجع به اين مسئله اظهار نظرى بكند.
آمار دقيقى از تعداد معاملات زنان به اين شيوه در دسترس نيست، اما برآوردها حاكى از صدها نمونه در گوشه و كنار پاكستان است. سنت "قتل ناموسى" نيز انگيزههايى مشابه دارد.
اخيرا، يك زن و دخترش در بازار مركزى ميانوالى به جرم روسپيگرى به قتل رسيدند. بعدا معلوم شد كه قاتل زن، برادرش بوده است. عبدالرشيد، معلم يك مدرسه محلى پسرانه ميگويد: ,او احتمالا زندانى ميشود، اما ظرف يك ماه آزاد خواهد شد. در جامعه ما يك چنين قاتلى قهرمان تلقى ميشود.,
خشونت خانوادگى در پاكستان به شدت رواج دارد. آقاى رشيد اخيرا زنى را ديده است كه توسط شوهرش به زنجير كشيده شده و شلاق خورده بود. پزشكان 22 جراحت روى بدن او يافتند. آقاى رشيد در حالى كه سرش را با تاسف تكان ميدهد ميگويد: ,من باورم نميشد.,
به گفته مدافعان حقوق بشر، اصلاح قانون معامله زنان و پابندى بيشتر مقامات محلى به اجراى آن تنها راه پايان دادن به اين سنت خشونتبار است. آموزش نيز البته ضرورى است. تنها حدود يك سوم كل زنان پاكستانى باسواد هستند و اين نسبت در روستاها بسيار پايينتر است.
با اين حال برخى زنان باسواد در چنين مواردى بيشتر قادر به دفاع از خود هستند. چندى پيش، نصرت بيبي، 20 ساله و خواهرش كلثوم بيبي، 21 ساله، قرار بود در دادخل، در 30 كيلومترى ميانوالى مراسم عروسى خود را جشن بگيرند. درست چند ساعت مانده به مراسم، كه قرار بود با حضور 150 مهمان برگزار شود، دو برادر از خانوادهاى ديگر ادعا كردند كه طبق سنت، مالك دو خواهر هستند.
دو خواهر برافروختند، چون هر دو برادر معتاد به هروئين بودند. اما روحانى محل جانب برادرها را گرفت. خواهران كه از اين روحانى نااميد شده بودند، به سراغ يك روحانى روشنفكرتر رفتند و از او فتوايى در منع ازدواج با آن دو برادر گرفتند. به اين ترتيب توانستند با كسانى كه خود ميخواستند، ازدواج كنند. نصرت ميگويد: ,آن مردها هنوز هم ما را تهديد ميكنند، اما ما ديگر نميترسيم. ما تسليم نميشويم. اين سنت به زودى برخواهد افتاد.,
عليرغم بسيارى از اصلاحات در پاكستان، قتلهاى ناموسي، تجاوز، حمله با اسيد، ازدواج اجباري، و خشونتهاى شديد ديگر در اين كشور رواج دارد. قوانين جديد در منع برخى از سنتهاى بيرحمانه عليه زنان معمولا به اجرا گذاشته نميشود. چندى پيش برخى پيران قبايل در اقدامى جمعى در دفاع از "فرهنگ بومى"، تهديد كردند كه زنانى را كه جنايت عليه خود را به پليس گزارش ميكنند، مجازات خواهند كرد. اين اقدام پس از ان بود كه مختاران بيبي، زنى كه مورد تجاوز گروهى از مردان قرار گرفته بود، متجاوزان را تحت پيگرد قانونى قرار داد و خبر آن در رسانههاى بينالمللى منعكس شد. پرويز مشرف، رئيس جمهور پاكستان، اخيرا "حقوق زنان" را در زمره "اولويتهاى سياسى" كشور برشمرده است، هر چند اضافه كرده است كه برخى از زنان از راه تجاوز "پول در ميآورند".
گاردين، 21 آوريل 2006
دكلان والش
ترجمه: نيلوفر مهديان
8 آبان 1385
08:38
نظر شما
