12آبان:آلودگى هوا و بيماريهاى تنفسى
پايگاه اطلاع رسانى شهرسازى و معمارى :
هر فرد بالغ به طور متوسط 20000 ليتر هوا در طى يك روز تنفس مى كند و حق مسلم هر فرد است كه در فضاى پاكيزه تنفس كند. اما ميليون ها تن گاز و ذرات مضر كه هر ساله در اثر احتراق ناقص سوختهاى فسيلى وارد هوا مى شوند،اين حق طبيعى را از افراد سلب مى كند. اغلب اين آلاينده ها قابل رويت نيستند اما بسيار براى سلامت انسان زيان آور مى باشند.
لفظ آلودگى هوا وقتى اطلاق مى شود كه ميزان اين مواد سمى به بيش از حد قابل قبول براى سلامتى انسان برسد،آلودگى هوا بيشتر در شهرهاى بزرگ و صنعتى ديده مى شود و نيروگاهها، كارخانه ها و حتى اجاق هاى منازل در ايجاد آن نقش بسزايى دارند. مواد متصاعد از اگزوز اتومبيل ها بيش از 75% مواد سمى در هواى آلوده شهرهاى بزرگ را تشكيل مى دهند.
دود سياه ناشى از موتورهاى ديزلى نمونه بارزى از آلودگى هواست. انواع ديگرى از موارد آلودگى هوا وجود دارند كه قابل رويت نيستند اما براى سلامت انسان بسيار زيان آور مى باشد.
تا چهل سال قبل دود ذغال سنگ عامل مهم آلودگى در هواى شهرهاى اروپا بود. در فاجعه عظيم مه دود شيميايى لندن در سال 1952 بيش از 4000 نفر جان باختند. امروزه به بركت سوخت هاى بدون دود، دودكشهاى بلند و كاهش آلاينده هاى صنعتى ،بعضى شهرهاى كشورهاى صنعتى نسبتا عارى از دود هستند. البته اين بدان معنى نيست كه آلودگى هوا كاملا از بين رفته است. زيرا نيروگاهها، كارخانه ها ،ادارات و حتى منازل آلودگى هوا را دز شهرها وحتى روستاها تشكيل مى دهند. حساسيت افراد نسبت به آلودگى هوا با يكديگر يكسان نيست. افرادى كه بيشتر به بيماريهاى ريوى مبتلا مى باشند،سالخوردگانى كه از بيماريهاى قلبى و ريوى رنج مى برند و همچنين كودكان بيشتر تحت تاثير آلاينده ها هستند.
انواع آلاينده ها دودزا
قسمت اعظم دود شهرها از اگزوز ماشين ها بوجود مى آيد. اما در بعضى از مناطق سوخت ذغال و سوخت نيروگاهها نيز در ايجاد دود شركت دارند. ذرات درشت دود در قسمت هاى فوقانى دستگاه نفس، باعث اختلال در ترشحات بينى و سينوسها مى شوند ولى ذرات ريز ممكن است به ريه ها نفوذ كنند. حجم زياد اين ذرات باعث اشكال در تنفس افراد مبتلا به آسم، برونشيت مزمن ،آمفيزم و ديگر بيماريهاى ريوى مى گردد و حتى ممكن است باعث مرگ زودرس سالمندان مبتلا به بيماريهاى قلبى و ريوى نيز شود. در موارد حاد آلودگى هوا،افزايش مرگ و مير غالبا به دليل وجود اين ماده در غلظت هاى زياد مى باشد.
دى اكسيد سولوفور (2os)
اين گاز توسط موتورهاى ديزلى و نيروگاهها توليد مى گردد. دى اكسيد سولفور همراه دود عامل مرگ و مير بالا در موارد حاد آلودگى هوا،در شهرهاى بزرگ و صنعتى جهان است. اثر عمده اين آلاينده ها بر ريه هاست . بدين ترتيب كه راههاى هوايى را تنگ مى كند و تنفس را مشكل مى سازد و با توليد اسيد به بافت هاى بينى ، حلق حنجره و ريه آسيب مى رساند. اين عارضه در بيماران آسمى و كودكان آشكارتر است.
دى اكسيد نيتروژن (2No)
اين گاز يكى از اكسيدهاى نيتروژن (NOX)مى باشد. اكسيدهاى نيتروژن در اثر احتراق مواد سوختى در ماشين ها و نيروگاهها ايجاد مى گردند. دى اكسيد نيتروژن مخاط برونش ها را تحريك مى كند و بدين وسيله سبب افزايش عفونت هاى تنفسى در كودكان و افزايش ناراحتى هاى تنفسى مثل سرفه و خلط در بزرگسالان مى شود. بيماران مبتلا به آسم به اثرات ناشى از اين گاز به شدت حساس مى باشند.
اوزون (3O)
اوزون مهمترين بخش مه دود فتوشيميايى مى باشد. اين گاز از تركيب دو نوع از آلوده كننده ها كه در اثر تردد اتومبيل ها ايجاد مى گردند،( هيدرات كربى و اكسيد نيتروژن (NO) در زيز نور خورشيد ) توليد مى گردد . سطح اوزون معمولا تابستان ها به بالاترين حد خود مى رسد. اوزون باعث تحريكات ريوى ،سرفه و درد سينه مى شود. به علاوه سبب خارش چشم ، بينى و گلو مى گردد. افراد مبتلا به بيماريهاى ريوى بيشتر در معرض خطر هستند. ولى يك سوم مردم عادى هم در صورتى كه فعاليت خارج از خانه داشته باشند دچار علائم ريوى مى شوند و كارايى آنها كاهش مى يابد.
مونوكسيدكرين
مونوكسيدكرين گازى بى بو و سمى است كه عمدتا از اگزوز ماشين در اثر احتراق ناقص سوخت هاى فسيلى ناشى مى شود. اين گاز حمل اكسيژن خون به مغز ، قلب و اعضا ديگر را مختل مى كند و افرادى كه به امراض قلبى مبتلا هستند به علت كاهش اكسيژن خون در معرض خطر مى باشند. دود سيگار يكى ديگر از منابع مهم مونواكسيد كربن است. بنابراين ميزان اين گاز در خون افراد سيگارى بسيار بالاتر از افراد غير سيگاريست .
سرب
سرب فلزى است كه براى احتراق بهتر بنزين به آن اضافه مى شود و پس از سوخت بنزين در هوا آزاد مى گردد.ميزان سرب در اطراف محل هاى پرترافيك بيشتر است و اثرات عمده اين فلز مختل كردن رشد طبيعى و ايجاد اختلالات عصبى در كودكان و افزايش فشار خون مى باشد.
هواى اسيدى
هواى اسيدى در اثر مه دود فتو شيميايى هنگامى كه دى اكسيد كربن و دى اكسيد سولفور و بويژه اكسيد نيتريك به اسيد تبديل مى شوند، به وجود مى آيد. اين گازها ابرهاى بسيار ظريفى از قطرات ريز اسيدى را تشكيل مى دهند.اين هواى اسيدى بعدا به صورت باران اسيدى فر و مى ريزد و باعث آسيب رساندن به گياهان و درخت ها مى شود. اگر ذرات اسيد ريز وارد ريه ها شوند تحريكات راه هاى تنفسى ، سرفه و حتى خس خس سينه را به همراه دارند.
چطور مى توان خود را از مضرات آلودگى در امان نگاهداشت ؟
افرادى كه به مدت طولانى در معرض آلودگى شهرى هستند مثل دوچرخه سوارها ، نامه رسان ها ،
پليس هاى راهنمايى رانندگى و نگهبانان بايد با استفاده از ماسك هاى بخصوصى در جلوى بيني، خود را در مقابل آلودگى محافظت كنند. اين ماسك ها در دور نگهداشتن ذرات درشت بسيار موثرند و افراد آسمى و كسانى كه مشكلات تنفسى مبتلا هستند با استفاده از آنها راحتى بيشترى احساس مى كنند، همچنين اين ماسك ها علامت و هشدار خوبى نيز براى رانندگان مى باشد چون به آنها نشان داده مى دهد كه مردم چقدر از آلودگى هوا رنج مى برند. بايد توجه داشت افرادى كه نسبت به آلودگى حساسيت دارند بايد زمان كمترى را در بيرون از منزل بويژه خيابان ها سپرى كنند.
براى مقابله با آلودگى هوا چه بايد كرد؟
اتومبيل ،اتوبوس ها و مينى بوس ها مهمترين منبع آلودگى هوا را در شهرها تشكيل مى دهند. با استفاده از بنزين بدون سرب و نصب صافى در پاك اتومبيل مى توان ميزان برخى از آلوده كننده ها را كاهش داد. اما مهمترين راه مقابله با اين مشكل استفاده بيشتر از وسايل نقليه عمومى و تصويب قوانين براى برخورد جدى با وسايل آلوده كننده و ايجاد فضاى سبز در شهرها هستند.
12 آبان 1384
07:18
نظر شما
