5آبان:ميزان مرگ و مير ناشى از آلودگى هوا فقط در شهر تهران در سال هاى اخير ۴ تا ۵ هزار نفر بوده و نرخ بروز بيمارى هايى مثل سرطان خون در كودكان نيز به ۸ برابر رسيده است
پايگاه اطلاع رسانى شهرسازى و معمارى:
از سال 69 تاكنون شهروندان تهرانى ترافيك وآلودگى هوا را بعداز تورم مشكل شهر مى دانند و تهران براى آن ها كلان شهر پر مساله اى است كه شهرى كه علاوه بر جمعيتش بار ?? شهر و دويست سكونت گاه كوچك را بر دوش مى كشد و مهمتر از آن با تنگى نفس مى خواست وارد قرن بيست ويكم شده و راهى براى فرار از اين همه آلودگى ندارد.
بر پايه گزارش كارشناسان شركت كنترل كيفيت هوا در روزهاى اخير آلودگى هوا در تهران بحرانى گزارش مى شود و كارشناسان پيش بينى مى كنند كه ممكن است شهروندان به دليل غلظت بالاى آلاينده ها و وجود پديده وارونگى در روزهاى آينده خانه نشين شوند.
اگرچه آلودگى هوا در تمام فصل هاى سال در تهران وجود دارد و در برخى روزها شرايط آن بحرانى و فوق بحرانى پيش بنى مى شود اما با آغاز دومين ماه پائيز (آبان ) و سرد شدن هوا به دليل وجود پديده وارونگى وضعيت هوا در پايتخت اين پديده تشديد مى شود.
افزايش غلظت آلاينده ها در هواى تهران در پائيز سال جارى از سوى اغلب كارشناسان محيط زيست بزرگترين زنگ خطر براى تهران در سال هاى اخير است. بر پايه آمار مستندى كه از سوى سازمان حفاظت محيط زيست ارائه شده ميزان آلاينده هاى هوا در پائيز امسال به نسبت همين زمان در سال گذشته تا دو برابر افزايش نشان مى دهد و اين امر نشان مى دهد سياست ها و تصميم هاى اتخاذ شده براى مواجهه با بحران آلودگى هوا بى نتيجه مانده است.
در اين ميان حتى طرح جامع كاهش آلودگى هواى تهران كه در سال ?? به هيأت دولت ارائه شد، با وجود داشتن اعتبارى بالغ بر يك هزار و چهارصد ميليارد ريال و سيصدو شصت وشش ميليون دلار و تدوين برنامه اى به ظاهر كامل در عمل با بن بست روبرو شده است .
گسترش فزاينده تعداد خودروها در تهران و استفاده بى رويه ازخودروهاى شخصى كه با آغاز دوره سرما به اوج خود مى رسد مديران شهرى و ديگر مسوولان را در سازمان هاى متولى چون سازمان حفاظت محيط زيست دچار سردرگمى كرده است و به نظر مى رسد آنها ابزارهاى كافى براى مقابله با اين معضل را در اختيار ندارند و اين در حالى است كه افزايش آلودگى هوا در تهران نارضايتى شهروندان را نيز به دنبال داشته است.
از ديدگاه كارشناسان صاحب نظر در حوزه شهر اما ناكارآمدى سيايت هاى موجود براى مواجهه با بحران آلودگى هوا ابعاد مختلفى دارد. گروهى از كارشناسان اين امر را برخاسته از تعلل دستگاه هاى مسوول و تصميم ساز مى دانند و برخى ديگر معتقدند قوانين و دستور العمل اجرا نمى شود و اين امر ريشه اصلى بى نتيجه ماندن اقدامات انجام شده در زمينه كاهش آلودگى هوا در تهران است.
" محبوبه كمالى " كارشناس محيط زيست با بى نتيجه خواندن مجموعه سياست هاى سازمان هاى متولى در كنترل و برنامه ريزى براى بحران آلودگى هوا در تهران در اين باره مى گويد:" وضعيت آلودگى هوا در تهران و گزارش هاى كارشناسى ارائه شده از سوى نهادهاى مسوول نشان مى دهد كه مديران و برنامه ريزان در مبارزه با آلودگى هوا شكست خورده اند."
وى اصلى ترين عامل بى نتيجه ماندن برنامه هاى پيش بينى شده براى كاهش آلودگى هوا را در موازى كارى ها و اقدامات سطحى و دفعى مديران مى داند و مى افزايد:" ريشه اصلى بحران آلودگى هوا توليد فزاينده خودرو ها و مهمتر از آن مصرف بى رويه بنزين و به دنبال آن افزايش غلظت آلاينده ها در هواى تهران است و در اين ميان مسوولان به جاى آنكه برنامه هاى خود را بر كاهش يا كنترل توليد خودرو و اتخاذ سياست هاى كارآمد براى كاهش مصرف سوخت متمركز كنند ، همواره از سياست هاى مقطعى بهره گرفتند كه تجربه نشان مى دهد تاثير گذارى چندانى نداشته است."
اين كارشناس محيط زيست موازى كارى سازمان ها را خاطر نشان مى كند و ادامه مى دهد: " در سال هاى اخير دست كم يكصد جلسه براى برررسى وضعيت آلودگى هوا در تهران و اتخاذ راهكارهاى مناسب در اين زمينه تشكيل شده است اما اغلب اين جلسه ها بى نتيجه پايان يافته و حاصلى براى تهران نداشته است و به نظر مى رسد برنامه ريزى در اين حوزه در يك دور باطل افتاده است."
به گفته كمالى سالانه 7 ميليارد دلار خسارت آلودگى هوا در ايران است .
وى مى افزايد :" بر اساس نتايج تحقيقات پروژه بازنگرى زيست محيطى انرژي، خسارات ناشى از آلودگى هواى ايران درسال ?? حدود ?? ميليارد تومان معادل ?ميليارد دلار برآورد شده كه اين ميزان معادل ?/? درصد توليد ناخالص داخلى است كه آمار بى ترديد با افزايش آلودگى هوا رشد كرده و سالانه خسارت هاى بيشترى را به كشور تحميل مى كند. من معتقدم دولت بايد تصميمى جدى و قاطع بگيرد همانطور كه شهرهايى مثل لندن يا لس آنجلس به منظور مقابله با مشکلاتشان تدابير فرماندهى و کنترل را به کار گرفتند. در انگليس، سوخت ذغال سنگ ممنوع شد . کاليفرنيا از جمله شهرهايى بو كه حتى تا منع تردد اتومبيل ها پيش رفت ."
از ديدگاه فرهاد دبيرى ، صاحب نظر در حوزه قوانين زيست محيطى اما ريشه اصلى مشكلات در بى نتيجه ماندن طرح و برنامه هاى موجود براى مواجهه با آلودگى هوا اجرا نشدن قانون است.
در سال ???? قانون نحوه جلوگيرى از آلودگى هوا با محوريت بخش هاي، وسايل نقليه موتوري، كارخانجات و منابع تجارى ـ خانگى به تصويب مجلس شوراى اسلامى رسيد و طى آن وظايفى بر عهده دستگاههاى مختلف اجرايى از جمله سازمان حفاظت محيط زيست، شهردارى تهران، نيروى انتظامي، وزارتخانه هاى كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، مسكن و شهرسازي، صنايع و معادن و سازمان صداوسيما گذارده شد. اما پس از گذشت 10 سال از تصويب اين قانون نه تنها تغيير مؤثرى در كاهش ميزان انتشار آلاينده ها گزارش نشده بلكه شرايط هر روز بحرانى تر گزارش مى شود.
دبيرى مى گويد:" قانون مربوط به آلودگى هوا كه درسال ???? به تصويب مجلس شوراى اسلامى رسيده، تاكنون اجرايى نشده است."
وى مى افزايد:" بر پايه ماده ??? قانون برنامه سوم توسعه، ميزان جريمه مربوط به آلودگى هوا ناشى از وسايل نقليه موتوري، ???هزار ريال در نظر گرفته شده اما اين قانون، تاكنون عملى نشده است."
وى با بيان اينكه مشكل مربوط به آلودگى هواى تهران ناشى از نبود قانون نيست بلكه اجرايى نشدن قانون است، مى افزايد: "هم اكنون نيز ميزان جريمه درنظر گرفته شده براى خودروهاى آلوده كننده محيط زيست، از جرايم مربوط به راهنمايى و رانندگى بيشتر است. مسؤوليت اجراى اين قانون را از وظايف نيروى انتظامى و راهنمايى و رانندگى است و مأموران سازمان حفاظت محيط زيست در اين زمينه هيچ نقش و مسؤوليتى ندارند.
شهر ، هواى آلوده و بيمارى آسم
در آمارها آمده روزانه در حدود ? هزار تن منواكسيدكربن، ?? تن هيدروكربن نسوخته، ??? تن اكسيدازت، ?? تن اكسيدگوگرد، ?? تن ذرات معلق و ? تن سرب در تهران توليد و وارد هواى تهران مى شود.
مطالعات نشان مى دهد ميزان مرگ و مير ناشى از آلودگى هوا فقط در شهر تهران در سال هاى اخير ? الى ? هزار نفر بوده ونرخ بروز بيمارى هايى مثل سرطان خون در كودكان به ? برابر رسيده و تعداد مبتلايان به بيمارى هاى مختلف تنفسى از قبيل آسم، برونشيت هاى خطرناك و به ويژه سرطان ريه در ميان تمام اقشار ساكن تهران افزايش شديدى يافته است.
پژوهش هاى انجام شده بيانگر آن است كه تنفس ذرات معلق در هوا حدود يك تا دو سال متوسط طول عمر افراد را كاهش مى دهد .
برونشيت و تحريك مزمن راههاى هوايى ريه، ايجاد سرفه و خلط سينه، اختلال در سيستم قلبى ـ عروقى و ضايعات پيش رونده، اختلال در مبادله گازى در ريه ها، آسيب به دستگاه تنفسى كه منجر به مرگ زودرس مى شود، توليد سرطان در بافت هاى مختلف به ويژه ريوى و... از جمله آثار زيانبار آلودگى هوا به ويژه ذرات معلق در هوا است.
روند سريع شهرنشيني، آلودگى شديد هوا و مراقبت هاى پزشكى ناكافي، باعث افزايش ميزان ابتلا به بيمارى آسم در قاره آسيا شده است. هم اكنون در سراسر جهان ???ميليون تن به اين بيمارى مبتلا هستند.
شروع آسم درجهان كه بزرگترين بيمارى تنفسى محسوب مى شود به علت رشد شهرنشينى بخصوص در آسيا طى ??سال گذشته، پيوسته درحال افزايش بوده است.
درنشست جهانى آسم بر اين نكته تأكيدشد كه درصورت عدم اتخاذ تدابير لازم با افزايش روند شهرنشينى در آسيا اين مشكل حادتر خواهدشد. زيرا استانداردهاى درمانى پايين در آسيا باعث شده است اين بيمارى بالاترين تلفات را دراين منطقه داشته باشند.
آمار نشان مى دهد ميزان تلفات آسم به ازاى هر ???هزارنفر در چين ??/? تن، در آمريكا ،?/? دركانادا ?/? و در سنگاپور ??/? نفر است.
به گفته " منوچهر مكارم " متخصص بيمارى هاى تنفسى ابتلا به بيمارى آسم از اصلى ترين پيامد هاى استنشاق هواى آلوده است .
" مكارم " مى افزايد: " افرادى كه در معرض آلودگى شديد هوا هستند در مدت زمان كوتاه ترى به اين ببمارى مبتلا مى شود با اين همه اين بيمارى افرادى را كه در معرض آلودگى كمتر هستند نيز تهديد مى كند اما زمان ابتلا به آن ممكن است طولانى تر باشد."
آلودگى هوا تنها بر دستگاه تنفسى تأثير نمى گذارد بلكه در تمام ارگانهاى بدن و سيستم ايمنى تأثير سوء دارد اما دستگاه تنفس و سيستم ايمنى را بيشتر از ساير اندام ها تحت تأثير قرار مى دهد.
آلودگى هوا تنها بر دستگاه تنفسى تأثير نمى گذارد بلكه در تمام ارگانهاى بدن و سيستم ايمنى تأثير سوء دارد اما دستگاه تنفس و سيستم ايمنى را بيشتر از ساير اندام ها تحت تأثير قرار مى دهد.
در اين بيمارى لولههاى تنفسى ورم ميكنند. لولههاى تنفسى ، لولههايى هستند كه هوا را به ششها ميرسانند واين لولهها پس از اتصال به ششها به انشعابات كوچكترى تقسيم ميشوند و هوا را به طور كامل در ششها پخش ميكنند.
بافت اين لولهها بسيار حساس است و به طور مستقيم با هواى وارد شده در ارتباط است و هر عاملى كه لولههاى تنفسى را تحريك كند سبب تورمآنها ميشود و اين ورم ميتواند دستگاه تنفسى را به آسم و عوارض آسمى مبتلا كند.
با آنكه تحقيقات وسيعى روى بيمارى آسم انجام گرفته است، علت دقيق ابتلا به اين بيمارى هنوز روشن نيست، اما پزشكان استنشاق هواى آلوده را مهمترين علت بروز اين بيمارى ميدانند و گفته ميشود كه بيمارى آسم تا حدى ريشه ژنتيكى دارد، اما اين محيط است كه زمينه بروز بيمارى را فراهم ميكند.
در خانواده بسيارى از بيماران آسمى سابقه ژنتيكى ديده نميشود و بعضى از افراد به دلايلى كه روشن نيست مستعد ابتلا به اين بيمارى هستند.
اين بيمارى در افرادى كه دچار حساسيت يا آلرژى هستند بيشتر ديده ميشود و اين مساله شايد به علت كمتر بودن مقاومت بدن اين افراد باشد.
مواد آلاينده موجود در هوا مثل دود و ذرات معلق شيميايي، مواد آلرژيزا مثل گرد و غبار، عفونتهاى ريوى مثل برونشيتها از عواملى هستند كه سبب ورم لولههاى تنفسى ميشوند.
تورم و سفتى اين لولهها عبور هوا را سخت ميكند و سبب اشكالات تنفسى مثل احساس گرفتگى يا فشردگى در قفسه سينه، تنگى نفس و سرفه ميشود. هواى بازدم يا برگشت هوا از ريهها با خسخس ريهها همراه است و علاوه بر اين التهاب لولههاى تنفسى باعث غليظ شدن ترشحات ريه ميشود.
اين ترشحات بصورت خلط غليظ راه عبور هوا را كاهش ميدهند و يا گاه در شرايط حاد راه عبور هوا را به طور كامل مسدود ميكنند.
در اين بيمارى هر عاملى كه سيستم تنفسى آسيب ديده و ورم كرده را تحريك كند منجر به حملههاى آسمى ميشود.اين حملهها با تنگى نفس و سرفههاى پشت سرهم شروع ميشوند و در موارد حاد منجر به كبود شدن رنگ پوست، ناتوانى در صحبت كردن و تغييرات ذهنى و روانى ميشوند.
بيمارى آسم درمان قطعى ندارد و به همين علت اين بيمارى دردسته بيمارهاى مزمن قرار ميگيرد.
بيمارى مزمن به بيماريهايى گفته ميشود كه به طور كامل درمان نميشود و بصورت دراز مدت تا پايان زندگى فرد مبتلا با او باقى ميماند.
بيماريهاى مزمن باعث مرگ نميشوند اما فرد را در انجام يك سرى فعاليتها ناتوان ميكنند. اين بيماريها اگر كنترل نشوند سبب آسيبهاى جدى ميشوند و يا با كم كردن مقاومت بدن، زمينه را براى ابتلا به ساير بيماريها مساعد ميكنند.
شيوع آسم در ميان بچهها بيشتر است. تقريبا از هر ? ???كودك يكى مستعد ابتلا به آسم است. مجله "تازههاى دانش" درباره دستگاه تنفسى چاپ اروپا در شماره اخير خود كه در ماه اكتبر، مهر ماه سال جارى منتشر شد، مقالهاى چاپ كرد كه نتيجه ? ???سال تحقيق پژوهشگران هلندى است.
استنشاق هواى آلوده در شهرهاى بزرگ، بزرگترين خطر ابتلا به بيمارى آسم محسوب ميشود و زندگى در اين شهرها در واقع نوعى خفگى و مرگ تدريجى است
وضعيت هواى شهر كه بحرانى مى شود . مسوولان مى آيند و پشت ميزهاى شلوغ مى نشينند تا براى خروج از بحران تصميم بگيرند. هر سال آبان كه مى شود انها پشت در هاى بسته تصميم مى گيرند كه اتوبوس را گازسوز كنند ، وسايل حمل و نقل عمومى را افزايش دهند و مردم را تشويق كنند كه كمتر از خودروهاى شخصى استفاده كنند.
آلودگى هوا كه بحرانى مى شود طرح زوج و فرد كردن خودرو ها سر زبانها مى چرخد. مسوولان براى محدوده توسعه ترافيك خط و نشان هاى جديد مى كشند و باز آبان كه مى شود ....
5 آبان 1384
19:03
نظر شما
