15شهريور:آشوراده؛ يك جزيره، هزار ماجرا:آشوراده تكه گوشتى است كه همه براى تصاحبش با هم ميجنگند.,
ميراث خبر:
صنعت گردشگري، نگين شيرآقايى_ ,آشوراده تكه گوشتى است كه همه براى تصاحبش با هم ميجنگند., روز اولى كه به گرگان رسيديم آقا ابراهيم، راننده سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى گلستان اين را ميگفت.
او بود كه ما را تا آشوراده برد. جزيرهاى كه به گمان برخى از كارشناسان تاريخچه تشكيلاش به سال 617 هجرى قمرى باز ميگردد و هم اكنون يكى از مهمترين مراكز استخراج خاويار منطقه است. آشوراده به دليل داشتن گونههاى منحصربفرد گياهى و جانوري، طرفداران زيادى در ميان دوستداران طبيعت دارد.
همين دلايل سبب شده تا كارشناسان حوزهى گردشگرى به اين باور برسند كه بازدهى اقتصادى تاسيسات گردشگرى در اين منطقه زياد است و سرمايهگذاران علاقهمند شوند تا اين جزيره را به محلى توريستى تبديل كنند.
بخش زيادى از زمينهاى جزيره در سازمان حفاظت از محيط زيست كشور به عنوان پناهگاه حيات وحش ثبت شده است. بر اساس تعاريف اين سازمان، پناهگاه حيات وحش به محدودهاى از منابع طبيعى كشور ميگويند كه داراى زيستگاههاى طبيعى نمونه و شرايط اقليمى خاص براى جانوران وحشى است و براى حفظ يا احيا اين زيستگاهها تحت حفاظت قرار ميگيرد. به همين دليل سازمان حفاظت از محيط زيست با هرگونه ساخت و ساز در آشوراده مخالفت ميكند.
سطح زندگى مردم بندرتركمن، نزديكترين منطقهى مسكونى به آشوراده، پايين است و مردم به سختى روزگار ميگذرانند. مردم و سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى اعتقاد دارند كه تنها راه خارج شدن منطقه از بنبست اقتصادي، توسعه گردشگرى است. اين را حتى ,بهرام عظيمى, قايقران بندر هم ميگويد.
شايد براى همين بود كه نخستين بار استاندارى گلستان به مديران شركت خصوصى ,سازمان مناطق گردشگرى, پيشنهاد داد كه در اين جزيره امكانات توريستى ايجاد كنند. اين شركت هم پس از آن بخشى از زمينهاى اين جزيره را خريد تا آنجا را به منطقهاى توريستى تبديل كند.
اما سازمان حفاظت از محيط زيست مخالفت كرد. اين در حالى است كه اين شركت ساخت و ساز در منطقه را نفى ميكند و ميگويد كه در داخل پارك حيات وحش ساختمانى نميسازد. اما همچنان اختلاف ميان سازمانها برجاست.
اين اختلاف به حدى بالا گرفت كه سيد ,محمد خاتمى, رئيس جمهور سابق ايران در تيرماه سال 84 به مسئولان دو سازمان دولتى متولى يعنى حفاظت از محيط زيست و ميراث فرهنگى و گردشگرى دستور داد: ,سريعا و با رعايت مقررات، هرچه زودتر توافق کنيد تا عزيزان از اين موقعيت مناسب براى استان بى بهره نمانند.,
اما حتى توافق دو سازمان كه در تفاهمنامهاى منعكس شد مشكل را حل نكرد. در اين تفاهمنامه آمده بود كه ساخت و ساز در آشوراده بايد محدود به تاسيسات چوبى و موقت باشد.
ارائه نقشه پيش از نقشهبردارى
اما همچنان دعواهاى دو طرف ادامه يافت و هنگامى كه كارشناسان سازمان مناطق گردشگرى با حكم قضايى و توافق سازمان حفاظت از محيط زيست براى نقشهبردارى به منطقه رفتند، لوازمشان ضبط شد.اين به دليل نامه اى بود كه مدير كل نظارت و بازرسى سازمان حفاظت از محيط زيست براى ,ناصر مهردادى, مدير كل سازمان حفاظت از محيط زيست مازندران ارسال كرده بود.در اين نامه آمده است: ,طبق مفاد تفاهمنامه و صورتجلسه دو سازمان، تا قبل از ارائهى طرح گردشگرى از سوى سازمان ميراث فرهنگى وگردشگرى و تصويب آن از سوى سازمان حفاظت از محيط زيست، از دستگاه قضايى استان (مازندران) درخواست توقف اجراى حكم ورود به منطقه به منظور نقشهبردارى را كرده و از اجراى هرگونه عمليات نقشهبردارى ممانعت به عمل آوريد.,
اين در حالى است كه در متن تفاهمنامه آمده است: ,شركت سازمان مناطق گردشگرى جهان موظف است طراحى منطقه را بر اساس اصول تفاهمنامه و بر مبناى طراحى همگام با طبيعت انجام دهد و پس از تائيد و از طريق شركت طبيعتگردى ميانكاله، جهت كسب تائيد به سازمان حفاظت از محيط زيست ارائه كند . بعد از دريافت مجوز نهايي، طرحهاى توسعهى طبيعتگردى آغاز ميشود.,
,محمد رضا يزدانپناه,، مدير سازمان مناطق گردشگرى جهان ميگويد: ,اگر نتوانيم نقشهبردارى كنيم چگونه ميتوانيم طرحى را ارائه دهيم.,
به اعتقاد او كارشناسان ميتوانند در 380 هكتار از اراضى جزيره كه در مالكيت اين شركت است، نقشهبردارى و عكاسى كنند، زيرا بر اساس ماده 4 قانون حفاظت و بهسازى محيط زيست، هر نوع ممنوعيت و محدوديت و مقرراتى كه براى مناطق حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش وجود دارد، نبايد با حق مالكيت يا حق انتفاع شخصى كه در داخل اين مناطق قانونا دارا هستند مغاير باشد.
مالكيت آشوراده و تقسيمات كشورى
تشكيل استان گلستان سبب شد تا در تقسيمات كشورى بر سر تقسيم ميانكاله و آشوراده اختلاف پيش آيد. استان گلستان، مدعى مالكيت جزيره آشوراده، از كانال خزينى تا انتهاى شرقى جزيره بود.از طرف ديگر سازمان حفاظت از محيط زيست مازندران اعلام كرد كه تقسيم كردن پارك حيات وحش ميانكاله امكانپذير نيست و اين منطقه در حوزهى استحفاظى مازندران قرار دارد.
اين مناقشات ادامه پيدا كرد و هيچ يك از اين دو استان از مواضع خود كوتاه نيامدند. تا اينكه در سال 84 با مطرح شدن بحث تبديل آشوراده به منطقه توريستى در هيات دولت، قرار شد تا نيازمنديهاى قانونى در مورد آشوراده، بر اساس تفاهمنامهى سازمانهاى ميراث فرهنگى و گردشگرى و حفاظت از محيط زيست، بين دو استان مطرح شود.
مالك قبلى آشوراده
در سال 1380 سازمان مناطق گردشگرى جهان، 380 هكتار از زمينهاى آشوراده را به قيمت 250 ميليون تومان از سازمان همياريهاى شهردارى گرگان خريدارى كرده است.
به گفتهى مسئولان بنياد علوى اين زمينها پيش از انقلاب به مالكيت بنياد پهلوى درآمد. در سال 1354 شبه جزيره ميانكاله كه آشوراده نيز در زيرمجموعه آن قرار دارد، در يونسكو به عنوان ذخيرهگاه زيست كره ثبت شد.
اما بر اساس مادهى 4 قانون حفاظت و بهسازى محيط زيست، مالكيت آن همچنان در اختيار بنياد پهلوى باقى ماند.
مساحت زمينهاى تحت مالكيت بنياد پهلوى در شبهجزيره ميانكاله يك هزار و 960 هكتار بود. پس از انقلاب اسلامى در سال 57، بنياد علوي، وابسته به بنياد مستضعفان و جانبازان مالك تمامى اراضى تحت اختيار بنياد پهلوى شد.به اين ترتيب مالك آشوراده نيز تغيير كرد.
در سال 1380، سازمان مناطق گردشگرى به پيشنهاد استاندارى گلستان براى سرمايهگذارى در زمينهى گردشگرى به اين جزيره آمد.
به گفتهى ,يزدانپناه,، در همان زمان سازمان مناطق گردشگرى به بنياد مستضعفان پيشنهاد داد كه با مشاركت يكديگر اين منطقه را به منطقهاى گردشگرى تبديل كنند، اما اين بنياد ترجيح داد كه زمينها را به شركت ,سازمان مناطق گردشگرى جهان, بفروشد.
بر اساس قوانين، بنياد علوى نميتوانست اين زمينها را به طور مستقيم به يك شركت خصوصى واگذار كند. به همين دليل با ميانجيگرى استاندارى گلستان، سازمان همياريهاى شهردارى گرگان، اين سازمان زمينها را به قيمت 190 ميليون تومان خريدارى كرد و با فروش آن به شركت ,سازمان مناطق گردشگرى جهان, خود نيز سود برد.
البته سازمان حفاظت از محيط زيست اعلام كرده است كه از سال 1352 زمينهاى جزيره به مالكيت اين سازمان درآمده است اما هنوز نتوانسته است اين حرف را ثابت كند.
سند را چه كسى داد
به گفتهى ,يزدانپناه, پس از فروش به سازمان مناطق گردشگرى اعلام كردند كه بايد از سازمان منابع طبيعى سند دريافت كند. اما سازمان منابع طبيعى با دادن سند به اين شركت مخالفت كرد.
در قانون اساسى پيشبينى شده است كه در صورت بروز اختلاف ميان مالك و سازمان منابع طبيعي، كميسيون ماده 56 آن را بررسى ميكند. در اين كميسيون، كارشناسانى از حوزههاى مرتبط حضور دارند و قاضى كميسيون با بررسى نظر كارشناسان حكم را صادر ميكند.
,يزدانپناه, ميگويد: ,در سال 81 در اين كميسيون حاضر شديم و مدارك و استدلالهاى خود را ارائه داديم. در آن كميسيون راى به نفع ما صادر شد.,
در اين حكم آمده است: ,با توجه به همه استدلالهاى ارائه شده در اين كميسيون، اعتراض معترض در مورد اراضى ملى نبودن 380 هكتار از اراضى آشوراده وارد است. بر اساس تبصره 3 ذيل ماده 2 قانون ملى شدن جنگلها راى به مستثنيات بودن اين 380 هكتار اعلام كرده است اما در مورد باقى اراضى تحت اختيار بنياد علوى در اين منطقه حكم بر ملى بودن اراضى داده شده است و بايد سند به نام دولت صادر شود.,
گوشتش بوى نفت ميدهد
در دههى 40 شمسي، يك شركت كرهاى در جزيرهى آشوراده تحقيقاتى را انجام داد و اعلام كرد كه در اين جزيره نفت وجود دارد. همين امر سبب شده تا برخى از كارشناسان محيط زيست اعلام كنند كه دليل علاقه شركتها و سازمانهاى مختلف براى در دست گرفتن مالكيت آشوراده وجود نفت در منطقه است.
اما بر اساس قوانين ملى شدن نفت در ايران، هيچ شركت يا سازمان خصوصى يا دولتي، حق بهرهبردارى از منابع نفتى را ندارد و اگر در ملك خصوصى نفت پيدا شود، مالك بايد آن را به شركت ملى نفت بفروشد.
به اين ترتيب تنها سودى كه مالك در اين ميان ميبرد، بالا رفتن قيمت ملك است. اين در حالى است كه به گفتهى ,يزدانپناه, تا كنون در حدود 2 ميليارد تومان براى اين منطقه هزينه كرده است.
با همه اينها به نظر ميرسدكه مناقشات در مورد آشوراده و سرمايهگذارى در آن بر دور دايرهى بستهاى ميگردد و تا باز نشدن كامل ديدگاههاى طرفين نميتوان اميدى به حل آن داشت.
3 روز در استان گلستان جستوجو كرديم تا بتوانيم سر از ماجرا در بياوريم و در پايان به همان حرف روز نخست رسيديم. آقا ابراهيم حق داشت: ,آشوراده تكه گوشتى است كه همه براى تصاحبش با هم ميجنگند.,
15 شهریور 1384
19:26
نظر شما
