اسرائيل دشمنی دادگر و انسان را از دست داد دانيل بارن بويم

شايد نخستين چيزی که با ياد ادوارد سعيد به خاطر می آيد گستره وسيع علايق او ست. او نه فقط باموسيقی، ادبيات ، فلسفه و درک سياست همخانه بود، بلکه از آن انسان های نادری بود که پيوندها وخطوط موازی بين نظم های مختلف را ميديد، زيرا او درک غير معمولی از روح انسانی  ، و موجود انسانی داشت ، و او ميفهميد موازی ها و اضداد متناقض نيستند.

او در موسيقی فقط ترکيبی از صداها را نمی ديد ، بلکه اين واقعيت را درک ميکرد که هر شاهکار موسيقی دريافتی از جهان را درخود، داشت، و دارد. ودشواری در اين واقعيت نهفته است که اين دريافت را نميتوان با کلمات توصيف کرد زيرا اگر ميشد آنرا باکلمات توصيف کرد به موسيقی نيازی نبود. ولی او ميفهميد که توصيف ناپذير بودن آن به اين مفهوم نيست که  بی معناست.

اين مغز بسيار کنجکاو البته او را قادر ميکرد که بتواند نگاهی ويژه به وجدان ناخودآگاه مردم ، خالقان ، داشته باشد. و علاوه بر اين او دلاوری نامحدود ی در بيان آوری داشت، و اين آن چيزی است که برای او تحسين، حسادت، و دشمنی اين همه آدم را به همراه آورد.

بسياری از اسرائيلی ها و يهوديان نميخواستند انتقاد او را تحمل کنند، نه فقط به خاطر دولت کنونی اسرائيل بلکه به علت  آن که نوعی تفکر را در افکار و اعمال اسرائيل معرفی ميکرد—يعنی فقدان همدلی با اين واقعيت که درست همان جنگ استقلال اسرائيل در 1948 که پذيرش هويت نوينی برای بخش يهودی جمعيت همراه داشت، برای بخش غير يهود فلسطين نه فقط يک شکست نظامی بلکه همچنين يک فاجعه روانی بود. و به اين جهت او منتقد ناتوانی رهبران اسرائيل بود که نميتوانند رفتارهای سمبوليک لازم برای پيش برد يک راه حل سياسی را به نمايش بگذارند. عرب ها ،از آن سو، نتوانستند و هنوز نميتوانند حساسيت او نسبت به تاريخ يهود را بپذيرند و خود را به تکرار بی گناهی خود در رابطه با رنج مردم يهود محدود کرده اند.

سعيد در سال 2000 با اقدامى سمبوليك و انداختن يك سنگ به طرف پاسگاه مرزى اسرائيل در جنوب لبنان, از كودكان فلسطينى كه با پرتاب سنگ قدرت ارتش اسرائيل را به چالش مىطلبيدند حمايت مىكند

دقيقا اين بود توانايی او برای ديدن نه تنها جنبه های متفاوت هر تفکر يا روند ، بلکه هم چنين نتايج ناگزير آنها ، و نيزترکيب " پيش تاريخ" انسانی، روانشناختی، و تاريخی هر تفکر و روند. او يکی از مردمان نادری بود که هميشه بر اين واقعيت آگاهی داشت که اطلاعات تنها نخستين گام برای درک است. و او هميشه در جستجوی "اعماق" ايده ها، " ناديده " های چشم، و "ناشنيده" های گوش بود.

ترکيب همه اين کيفيت ها بود که او را به آنجا راهنمايی کرد که همراه من "ديوان غرب- شرق " را بنا نهد که فورومی برای  موسيقيدانان جوان اسرائيلی و عرب است که با هم موسيقی وهمه شعبه های آن  را بياموزند .

فلسطينی ها يکی ازفصيح ترين مدافعان اميدهایشان را از دست داده اند. اسرائيل يک مخالف را از دست داد—ولی مخالفی دادگر و انسان. و من رفيق روح ام را از دست دادم .

دانيل بارن بويم يک پيانيست اسرائيلی و رهبر ارکستر دائمی در اشتاتزکاپل برلين است.

برگردان: سوسن آرام

منبع الاهرام هفتگی 8-2 اکتبر2003