مطالب بخش عمومی برای انعکاس نظرات گوناگون درج ميشود و لزوما ديدگاههای روشنگری را بازتاب نميدهد
عمومی
Print Friendly

Ashkan.rzv@gmail.com

۷ اردیبهشت ۱۳۹۲

 “دیباچه”

جزیره گروینارد،واقع درساحل شمالی غربی اسکاتلند، یک نمونه برای این نوشتاراست. در فاصله سالهای ۱۹۴۱و۱۹۴۳ این جزیزه محل آزمایشهای سلاحهای بیولوژیک بریتانیاازجمله آنتراکسAnterax (سیاه زخم) بود.آزمایشهای به عمل آمده در سال ۱۹۸۱ (۴۰ سال بعد) نشان داد که از ۱۵۳ نمونه خاک برداشته شده درجزیره، در۲۰ نمونه هنوزهاگ های آنتراکس وجود داشتند. درسال ۱۹۹۰ دولت انگلستان اعلام کرد که سر انجام با استفاده ازمخلوط آب دریا و فرمالید ئید رقیق شده جزیره را شسته و هاگ ها را از میان برده است.(توفان بی پایان،عراق،سلاحهای سمی و بازدارندگی آویگدورهاسل کورن، ترجمه عباس مخبر دفتر،مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، ص ۳۶۸)

درآغازوبه عنوان مدخلی برای نشان دادن ابعاد فاجعه آمیزوعواقب غیر قابل اغماض تولید و به کار بردن سلاحهای بیولوژیک برای جوامع بشروحتی فراترازآن برای دیگر موجودات زنده و صورتهای حیات این چند سطر بیان شد.

همانگونه که این سطوربیان می کنند سلاحهای بیو لوژیک قدرت تخریب فوق العاده ی دارند و نه تنها با ایجاد اختلال و بیماریهای کشنده درموجودات زنده و بویژه انسان قادرند قربانیان خود را به شکلی بسیار دردآوروغیر انسانی کشته یا ناتوان کنند بلکه می توانند باآلوده کردن اجزاء مختلف محیط زیست همچون خاک،آب و حیوانات خانگی  و وحشی، سرزمینهای پهناوری را برای مدتها خالی از سکنه نمایند که این می تواند نابودی همیشگی شهرها ،کشورها و حتا تمدن ها و فرهنگها را در پی داشته باشد.

اما تغییراتی که در چند سال اخیردرفن آوری تولید عوامل جدید و دستکاری شده بیولوژیک به وجودآمده است به ابعاد خطرهای فوق الذکر می افزاید.

سلاحهای بیولوژیک نوین

پیشرفت های اخیردرزمینه میکروبیولوژی و مهندسی ژنتیک موجب پیدایش، سلاحهای بیولوژیک نوین شده است. فن آوریهای مدرن بیولوژیک می تواند برای تولید عوامل جدید بیولوژیک یا برای تغییر دادن خصوصیات پاتوژنهایی که در سلاحهای بیولوژیک به کار می روند مورد استفاده قرار گیرند.از جمله این خصوصیات می توان به بهبود ثبات محیطی افزایش قدرت بیماری زایی و کشندگی وبالا بردن مقاومت دربرابرآنتی بیوتیکها اشاره کرد.این کارباهدف های مختلفی چون ساده وارزان شدن تولید و نگهداری این عوامل، عمرمفید پاتوژنها، نا کارآمد کردن روشهای پدافندی دشمن و دوام بیشتر عوامل درمحیط مورد حمله انجام می شود.متاسفانه بسیاری ازدولتهای جهان دراین زمینه اقدامات موفقیت آمیزی انجام داده اند که می تواند برای امنیت همه کشورها از جمله ایران نیز خطرات فراوانی داشته باشد. همین طورممکن است با دستکاری درمیکرو ارگانیسم های طبیعی آسیب پذیری آنها را به واکسیناسیون یا سایردرمانهای پزشکی کاهش داد که به نطر می رسد این عمل فقط در شوروی سابق مورد تحقیق قرار گرفته است.برای مقابله با خطرات این عوامل جدید مهمترین کار،کسب شناخت دقیق از طرف دشمنان بالقوه و بالفعل ایران به ویژه درسطح منطقه ای صورت می گیرد وسعی درفراهم نمودن تمهیدات مناسب برای مقابله با خطرات به کار گیری اختمالی این عوامل می باشد. البته در پیش گرفتن سیستمهای مبتنی بربازدارندگی در کاهش احتمال بکارگیری این سلاحها از طرف دشمن را نباید فراموش کرد.

ازطرف دیگر تصورات مربوط به پیشرفت سلاحهای بیو لوژیک نژادی توجه و نگرانی جهانیان را بر انگیخته است. با نقشه برداری کامل ژنوم انسان توسط پروژه ژنوم انسانی و تحقیق در مورد تنوع ژنتیکی با استفاده از پروژهایی چون تنوع ژنوم انسان (HGDP) منجر به شناخت بهتری از تفاوت ها و شبهات های ژنتیکی بین جمعیت های مختلف بشری می شودوسلاح های بیو لوژیک نژادی که گروههای بشری متمایز نژادی را هدف قرارمی دهند درآینده امکان توسعه بیشتری می یابند. اساس این روش بر این قراردارد که بعضی نژاد ها و جمعیت های انسانی بطور ژنتیکی در مقابل عوامل بیو لوژیک خاصی ممکن است حساسیت بیشتری از دیگرنژاد ها داشته باشند و اگرآنها را با این عوامل مورد حمله قراردهند صدمات شدید و اپیدمی های پر تلفات دربین آنها بروز می کند در حالیکه افراد دیگر نژاد ها به علت حساسیت کمتر یا بیمار نمی شوند یا بیماری خفیفی درآنها بروز می کند. به عنوان نمونه بعضی از انواع ویروس آنفولانزا هستند که بارها در پاندمی (جهانگیری) های آنفولانزا دیده شده در میان مردم یک جمیعت یا یک نژاد خاص بسیارمرگ آوروبیماری زا تراز دیگر نژادها هستند. با توجه پیشرفت برق آسای پروژهای شناخت ژنوم وتنوع ژنتیکی انسان نباید درقرن آینده ازخطروتهدید چنین سلاحهایی علیه کشورمان غافل شد. برای احتراز از این خطر برنامه های زیر قابل پیشنهاد است:

۱-      بررسی دقیق نقشه ژنتیکی جمیعت انسانی ساکن در ایران با در نظر گرفتن بافت متفاوت قومیتی در کشورمان.

۲-      شناخت نقاط ضعف و حساسیت ها در برابر عوامل بیولوژیک خاص در میان این جمعیت .

۳-      طراحی و اجرای اقدامات پیش گیرانه چون واکسیناسیون و ایمن سازی و افزایش امکانات درمانی در برابر این عوامل پاتوژن.

جنبه دیگر سلاحهای نوین بیولوژیک به کار بردن پاتوژنهایی چون ویروس آبله است که سالهاست ریشه کن شده اند لذا دیگر نه واکسیناسینون علیه آنها صورت می گیرد و نه در طبیعت وجود دارند تا بدن در برابرشان ایمنی طبیعی کسب کند. سیستمهای بهداشتی نیز با توجه به ریشه کنی این بیماریها آمادگی و شناختی برای مقابله ندارند لذا تلفات چنین حملاتی بسیار سنگین خواهد بود.

مقابله با خطر این نوع عوامل بر پایه پیش بینی وآمادگی داشتن شامل تهیه واکسن، دارو کارشناسان ماهر پزشکی وآگاه نمودن مراکز بهداشتی و نظامی جهت شناخت علائم ناشی از حمله با این عوامل در افراد و گزارش به موقع آنهاست.

منابع(References):

۱-    هاسل کورن،آویگدور،توفان بی پایان (عراق، سلاحهای سمی و….)ترجمه : عباس مخبر، انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۷۹

۲-    سلاحهای بیولوژیکی، تولید آسان، کنترل دشوار، ترجمه سعید بهنام , بهار ۱۳۷۹

 

۳-Iglesby.Tetal/ Anthrax as a Biolgical weapon. Medical and public Healdth Mangment JAMA 1999 Vol 281 No 18. 1735-45

۴-Henderson. D The looming threat of Bioterrorism SCIENCE   Vol 282 feb199.1279-81

۵-Eitzen. EM Education is the key to defense against bioterrorism ann- Emerg-Med Aug 1999 Vol 34.221-3

۶-Atlas. RM The threat of bioterrorism returns the fear of small  Curr-Opin- Microbiol Dec 1998. 719-21

۷-HENDERSON. DA Bioterrorism as a public health Emer-Infect-Dis Jul 1998 488-92

نظر شما


از لابلای نشریات/ سایر مقالات